medya kullanımı için önemli sonuçları olduğu açıktır.59 Bu sonuçlara aşağıda yer alan
B.6. Kısım (Bilgilendirilmiş seçim) ve 4. Bölüm, 1. Kısım’da (Basın: erişim ve düzenleme)
yer verilmiştir.
İnternet kısıtlamaları ve seçimler60
İnternet ve telekominikasyon kısıtlamaları bilgiye çevrimiçi erişimi veya bilginin
çevrimiçi yayılmasını kasıtlı bir şekilde engellemek veya sekteye uğratmak için getirilen ve insan hakları hukukunu ihlal etme ihtimali olan tedbirleri içermektedir.
Bu tür kısıtlamalar çağımızda seçimler için son derece endişe vericidir. İnternetin
kesintiye uğratılması için şiddetin önlenmesi ve gerçekleşmesi an meselesi olan
tehlikelere karşı hayatların korunması gibi gerçek ve makul gerekçeler olabilir. Sebep ne olursa olsun, internet kısıtlamaları iletişim yöntemlerine ve ifade özgürlüğü
ve temel özgürlüklere yönelik ciddi kısıtlamalar getirmektedir. Siyasi katılımı kolaylaştıran dijital araçlar veya bilgi ve fikir alışverişi için dijital platformlara bağımlılık
da göz önüne alındığında bu kesintiler bilgi paylaşımının kritik öneme sahip olduğu seçim süreçlerinde özellikle kuvvetli etkilere yol açabilir.
Hükümetler genelde bu tür kısıtlamaları ağları işleten veya ağ trafiğini kolaylaştıran özel sektör aktörleri aracılığıyla gerçekleştirmekte veya bu yönde emir vermektedir. Ağ altyapısına yönelik dağıtık hizmet aksatma saldırıları (DDoS) gibi Devlet
aktörleri veya aracıları tarafından gerçekleştirilen büyük ölçekli saldırılar da kısıtlama etkisi yaratabilir. Kısıtlamalar sıklıkla genel ağ kesintileri ile ilişkilendirilse de,
mobil iletişim, internet siteleri veya sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarına
erişim engellendiğinde, kısıtlandığında veya “etkin olarak kullanılamaz” hale getirildiğinde de bir kısıtlama ortaya çıkabilir. Kısıtlamalar bir ülkedeki kasabaları veya
bölgeleri, tüm ülkeyi ve hatta birden çok ülkeyi etkileyebilir, bazı kısıtlamalar birkaç
saat sürerken bazıları aylar boyunca devam edebilir.
Farklı BM insan hakları mekanizmaları tam kapsamlı kapatmaların ve hizmetlerin fark gözetmeden engellenmesi veya filtrelenmesinin yasal bir dayanağa sahip
olmamaları veya gereklilik ve orantılılık gereksinimlerini karşılamaması nedeniyle
uluslararası insan hakları hukukunun ihlali olarak kabul edildiği görüşünü dile getirmiştir.61 Gizlice veya bariz bir yasal dayanak olmaksızın uygulanan kapatmalar
Kişisel ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nin 19. (3) maddesini, yani kısıtlamaların “yasalarda öngörüldüğü üzere” getirilmesi koşulunu ihlal etmektedir. Muğlak ifade edil-
59. Ayrıca bkz. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber,
para. 19 (f), 33 ve 34.
60. A/HRC/41/41 ve A/HRC/35/22’den alınmıştır. Ayrıca bkz. A/HRC/44/24.
61. İnsan Hakları Komitesi 37 No’lu genel yorumunun (2020) 34. paragrafında, “Taraf Devletlerin, örneğin barışçı
toplantılar hakkındaki internet bağlantısını engelleyemeyeceğini ve sekteye uğratamayacağını” belirtmiştir.
20