Komitesi bir azınlık veya yerli halk topluluğunun karar verme süreçlerine katılımının etkili olması gerektiğini, bunun ise sadece danışmayı değil, aynı zamanda
topluluk üyelerinin özgür, önceden ve bilgilendirilmiş onamını gerektirdiğini belirtmiştir.140 Ayrıca, Komite azınlık haklarından yararlanmanın pozitif yasal koruma
önlemleri ve azınlık topluluklarına mensup kişilerin kendilerini etkileyen konulara
etkin bir şekilde katılmalarını sağlamaya yönelik tedbirler gerektirebileceğini de
belirtmiştir.141 Dolayısıyla, katılıma yönelik herhangi bir mekanizma hakiki ve kapsayıcı olmalı ve danışma süreçleri azınlık topluluğu mensuplarının geniş çaplı katılımı ile gerçekleştirilmelidir.
Ancak, azınlık ve yerli halk gruplarına mensup kişiler sıklıkla siyasi katılımdan dışlanmakta ve siyasi yaşamda yeterince temsil edilmemektedir.142 Bu durumun düzeltilmesi için, farklı ülkelerde azınlık topluluklarına mensup kişilerin siyasi yaşama
etkili bir şekilde katılmalarını sağlamaya yönelik çeşitli kurumsal düzenlemeler
geliştirilmiştir. Bir seçim sistemi düzenlemesinin azınlıkların katılımı ve temsil edilmesi üzerinde ne derecede etkili olduğu büyük ölçüde ülkelerin kendilerine özgü
bağlamlarla ilgilidir. Ancak yine de çeşitli siyasi partilerin aldıkları desteğe orantılı
olarak temsil edilmesini sağlayacak orantılı temsil sistemleri, azınlık siyasi partileri
için daha düşük baraj gereksinimlerinin getirilmesi, azınlıklar için ayrılmış koltuklar, siyasi partilerin aday belirleme süreçlerinin azınlıkların katılımı ve seçim bölgeleri sınırlarının değerlendirilmesi gibi farklı tedbirler düşünülebilir.
Birleşmiş Milletler Yerli Halkların Hakları Bildirgesi, yerli halkların da kendilerine
özgü siyasi, yasal, ekonomik, sosyal ve kültürel kurumları sürdürme ve güçlendirme hakkına sahip olduklarının ve ayrıca eğer isterlerse Devletin siyasi, ekonomik,
sosyal ve kültürel yaşamına tam olarak katılma haklarını koruyacaklarının altını
çizmiştir.143
75. Benzer biçimde, İnsan Hakları Komitesi Devletlerin engelli kişilerin zihinsel, ruhsal, fiziksel veya duyusal engelleri ne olursa olsun, fiili veya algılanan engelleri temelinde
ayrımcılığa uğramamalarını ve Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 25.
Maddesinde belirlenen tüm hakları fiili olarak kullanabilmeleri için gerekli olan tüm
desteği sağlamakla yükümlü olduğunu belirtmiştir.144 Engelli Kişilerin Haklarına Dair
140. Poma Poma - Peru (CCPR/C/95/D/1457/2006), para. 7.6. Ayrıca bkz. A/HRC/39/62.
141. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 23 (1994), para. 7.
142. UNDP, Kalkınma Programlarında Marjinalleştirilmiş Azınlıklar (New York, 2010), p. 24.
143. Birleşmiş Milletler Yerli Halkların Hakları Bildirgesi, Md. 5.
144. İnsan Hakları Komitesi, Ignatane - Litvanya, Bildirim No. 884/1999, para. 7.4. Ayrıca bkz., bunlarla sınırlı olmamak üzere, CCPR/C/BGR/CO/4, para. 18; CCPR/C/LTU/CO/4, para. 14; CCPR/C/GTM/CO/4, para. 27; ve CCPR/C/
AUS/CO/6, para. 48.
36