sizleştirilmiş olması konusundaki endişelerini dile getirmişlerdir.233
118. Seçim bölgesi sınırı belirleme prosedürlerinde mevcut nüfus sayımı verileri, bölgesel
bütünlük, coğrafi dağılım, topografya vb. bir dizi etmen göz önünde bulundurmalıdır.
D. Seçmen kaydı
119. İnsan Hakları Komitesi, “Devletlerin oy kullanma hakkına sahip tüm kişilerin bu haktan
yararlanabilmesini sağlamak için etkili tedbirler alması gerektiğini” belirtmiştir.234 Bu,
yukarıda 3. Bölümün B.2 maddesinde özetlenen evrensel seçme ve seçilme hakkı ilkesi
ile uyumludur. Seçmenler için ön kayıt uygulanıyorsa, bu tür kayıtlar için aşırı derecede
kısıtlayıcı engeller getirilmemelidir. Komite aynı zamanda “eğer kayıtlarda ikamet gereksinimi uygulanıyorsa, bunların makul olması gerektiğini” belirtmiştir.235 Eğer oylama
öncesinde kayıt gerekmiyorsa, mükerrer oy kullanmayı engellemek (örn. silinmeyen
mürekkep kullanmak) ve uygun olmayan (oy kullanma hakkı olmayan) kişilerin oy kullanmasını önlemek için alternatif tedbirlerin uygulanması önemlidir. Ayrıca seçmenlerin kayıt olması için mümkün olduğunca çok fırsat sağlamak adına seçmen kaydı için
yeterli süre tanınmalıdır.
120. Kayıt prosedürleri uygun seçmenlerin geniş katılımına imkan vermelidir. 2. Bölümde
de belirtildiği gibi, yasa tarafından öngörülen, tarafsız ve makul olan gerekçeler dışında katılım haklarının herhangi bir şekilde askıya alınması ve hariç tutulması yasaktır.236
Örneğin, İnsan Hakları Komitesi “eğer bir suç nedeniyle hüküm giyme durumu seçme
veya seçilme hakkının askıya alınması için gerekçe gösteriliyorsa, bu kısıtlamanın suça
ve cezaya orantılı olması gerektiğini” belirtmiştir.237 Dolayısıyla, Devletlerin suçun doğası
ve ağırlığını veya cezanın süresini dikkate almayan hapis cezası hükümlerini yerine getiren veya tamamlamış kişilerin oy kullanma haklarına otomatik olarak genel yasaklar
getirmemesi gerekmektedir.238 Buna ek olarak, özgürlüğünden yoksun bırakılmış ancak hüküm giymemiş kişiler oy kullanma haklarından yararlanmaktan mahrum bırakılmamalıdır.239 Başta kadınlar, azınlıklar, yerli halklar, ücra bölgelerde yaşayanlar ve ülke
içinde yerinden edilmiş kişiler için olmak üzere oy kullanma hakkından yararlanmak
için gereken belgelere ilişkin ağır, külfetli veya kültürel olarak uygunsuz idari gereksi233. CCPR/C/MDG/CO/4, para. 53 (seçim haritası bölgeler arasında eşitliği garanti etmemiştir); ve CERD/C/JOR/
CO/13-17, para. 13.
234. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 11.
235. A.g.y.
236. A.g.y., para. 4.
237. Arias Leiva - Kolombiya (CCPR/C/123/D/2537/2015), para. 11.6.
238. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 42.
Ayrıca bkz. CCPR/C/EST/CO/4, para. 34; ve CCPR/C/TKM/CO/2, para. 51.
239. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 14. Ayrıca bkz. Gorji-Dinka
C/83/D/1134/2002), para. 5.6.
- Kamerun (CCPR/
55