lar (örn. anayasa veya ayrılma referandumları) ve yerel, bölgesel ve diğer idari bölge
seçimleri gibi tüm seçim süreçleri bağlamında önem taşır.
12. Herhangi bir seçimden önce ilgili yasal çerçevelerin (örn. anayasa, seçim yasası, siyasi partiler mevzuatı ve usullerinin (parti kayıtları, adayların güvenlik incelemeleri, seçmen kayıtları, yurtdışı oyları, vb.) Devletlerin uluslararası insan hakları hukuku uyarınca yükümlülüklerine uygun olduğundan ve ilgili kurumların (örn. seçim idaresi, medya
komisyonu ve mahkemeler) bağımsız ve/veya tarafsız bir şekilde işlediklerinden emin
olunmalıdır. Seçim öncesi ve seçim süreci sırasında yetkili makamların kamu işlerine
katılma hakkının güvenli ve özgürce kullanılabileceği güvenli ve kolaylaştırıcı bir ortam
sağlaması kritik öneme sahiptir. Düşünce ve ifade özgürlüğü, barışçıl gösteri ve örgütlenme ve seyahat özgürlüğünün yanı sıra, ayrımcılık ve şiddete maruz kalmama özgürlüğü, adil yargılanma ve etkili hukuk yoluna başvurma hakkı ve eğitim hakkı gibi önkoşul haklar sağlanmalıdır. Seçim süreçleri Devlet ve sivil toplum arasındaki dinamikleri
ortaya çıkarır. Temel özgürlüklerin kısıtlanması gerilimlerin tırmanmasında önemli bir
faktör olabilmektedir. Sonuçlara itiraz edilebileceği için seçim sonrası dönem de hassas
olabilmektedir. Dolayısıyla, kamu yetkililerinin katılma ve temel insan haklarına saygı
için elverişli bir ortam sağlaması gereklidir. Bunlar��n dışında herhangi bir insan hakları
ihlali veya suiistimalinin hızlı ve tarafsız bir şekilde incelenmesini ve sorumluların hesap
vermesini sağlamaları gerekmektedir.
13. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin dünyadaki tüm insanların insan haklarını destekleme ve koruma yetkisi uyarınca2, BMİHYK seçim döngüsünün farklı aşamalarında
(oylama öncesi, oylama sırasında ve/veya oylama sonrasında) kapsamlı insan hakları
çalışmaları yürütebilir ve bu şekilde önemli bir rol oynayabilir3. BMİHYK özellikle, diğer
BM ortakları ile beraber, geniş bir faaliyet yelpazesi aracılığıyla kapsayıcı ve barışçıl seçimler için kolaylaştırıcı ve ilgili insan hakları standartlarına4 saygı gösterilmesine elverişli bir ortam geliştirilmesine yardımcı olabilir. Bu da daha geniş bir kapsamda BM’nin
-gerektiğinde ve talep edildiğinde- Üye Devletlere resmi destek, siyasi diyalog, kolaylaştırma ve arabuluculuk için destek gibi genellikle bölgesel ve alt-bölgesel kuruluşlar ve
diğer aktörler ile işbirliği içinde gerçekleştirdiği eylemleri aracılığıyla barışçıl ve güvenilir
seçimler yapılması için elverişli bir ortam yaratmada yardım sağlama çabalarını desteklemektedir.
14. Bu tür BMİHYK faaliyetleri şunları içermektedir:
2. Bkz. Genel Kurul Kararı 48/141.
3. Genel Kurul çok sayıda kararında düzenli olarak BMİHYK’nin Üye Devletlerden gelen yüksek sayıda ve gittikçe
karmaşık ve kapsamlı bir hale gelen danışma taleplerine kendi yetkisi dahilinde ve Seçim Desteği Birimi ile yakın
koordinasyon içinde yanıt vermeye devam etmesini talep etmiştir. En yakın tarihli ilgili belge için bkz. Genel Kurul
Kararı 74/158, para. 17.
4. Siyasi Konular ve Barış İnşa İşleri Dairesi, “BM Seçim yardımı prensipleri ve türlerine ilişkin politika” (2021)
4