çapta veri toplamak, izlemek ve bu verileri analiz etmek önleme mekanizmalarının
tasarlanmasının merkezinde yer almaktadır. Başta kadına yönelik şiddet, nedenleri ve sonuçları Özel Raportörü108 ve BM Kadın Birimince olmak üzere insan hakları
ihlallerine yönelik veri toplanması ve raporlanması da dahil olmak üzere seçimler
bağlamında toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin belgelenmesi, önlenmesi ve nihai
olarak ortadan kaldırılması için çabalarda bulunulmuştur. Hem uluslararası hem
de yerel seviyelerde gerçekleştirilen seçim gözlemciliği ve şiddet izleme programları seçimlerde kadınlara yönelik şiddet hakkında bilgi toplamak için önemli fırsatlar sunmaktadır. Pek çok uluslararası kuruluş da siyasette kadına yönelik şiddet ile
mücadele için araçlar geliştirmişlerdir.109
(g) Adil Yargılanma ve etkili hukuk çözümlerine başvuru hakkı
65. Etkili bir hukuk çözümüne başvurma hakkı (İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Md.
8; Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 2(3) (a)) ve adil yargılanma hakkı
(İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Md. 10; Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 14) yukarıda bahsi geçen ön koşul haklar da dahil olmak üzere diğer tüm
insan haklarının korunmasının temelini teşkil eder. Dolayısıyla bu haklar, hem seçim dönemlerinde hem de diğer zamanlarda büyük öneme sahiptir. Ayrıca, insanların seçim
süreçlerine ilişkin itiraz ve şikayetlerini ifade edebilecekleri etkili yollar sağlamak için etkili
bir hukuk çözümüne başvuru ve adil yargılanma haklarının garanti altına alınması gerekmektedir. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin ilgili hükümleri aşağıda
verilmiştir:
Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi
2. Madde (3) (a)
Bu Sözleşmeye Taraf her Devlet şu taahhütlerde bulunur:
(a) Bu Sözleşmede tanınan hakları veya özgürlükleri ihlal edilenlere, ihlal fiili resmi
sıfatlarıyla hareket eden kişilerden başka kimseler tarafından işlense dahi, etkili bir
hukuki yola başvurma hakkı sağlamak;
14. Madde (1)
Herkes mahkemeler ve yargı yerleri önünde eşittir. Herkes, hakkındaki bir suç isnadının veya hak ve yükümlülükleri ilgili bir hukuki uyuşmazlığın karara bağlanmasında, hukuken kurulmuş yetkili, bağımsız ve tarafsız bir yargı yeri tarafından adil ve
aleni olarak yargılanma hakkına sahiptir...
108. A.g.y
109. Bkz. BM Kadın Birimi and BMİHYK, Siyasette Kadına yönelik Şiddet; ve UNDP ve BM Kadın Birimi,
Seçimlerde Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi.
31