lemcilerin uluslararası veya bölgesel hükümetler-arası kuruluşlar, siyasi partiler veya
diğer Devletlerin resmi görevlileri olması fark etmeksizin, gözlemcilere ülke çapında
seyahat özgürlüğü ve oy merkezilerine erişim hakkı tanınmalıdır208 ve bu kişiler resmi
görevlerini yerine getirirken zarardan ve müdahalelerden korunmalıdır.209 Gözlemciler
seçim gözlemi ve izlemesine toplumsal cinsiyet bakış açısını oturtmalı, diğer geleneksel
olarak marjinalleştirilmiş gruplar veya bu bağlamda risk altında olan diğer grupların
karşılaştığı zorlukların farkında olmalı ve yerel bağlam ve kültür konusunda bilgi sahibi
olmalıdır.
3. Yolsuzluğun önlenmesi
107. Uluslararası İnsan Hakları Komitesi tarafından da belirtildiği üzere, Kişisel ve Siyasi
Haklar Uluslararası Sözleşmesi’ne taraf Devletlerin 25. Madde uyarınca kamu işlerine
etkili katılımı garanti altına almak için yolsuzlukla mücadele etme ve ortadan kaldırma
yükümlülüğü bulunmaktadır.210 Devletlerin, yolsuzluğun cezasız kalmaması için tüm
yolsuzluk vakalarının bağımsız ve tarafsız olarak kovuşturulmasını sağlaması gerekmektedir.211 Yolsuzluğun önlenmesi aynı zamanda kampanyaların finansmanında şeffaflığı
da içermektedir.212 Kampanya finansmanı ve harcamalarının açıklanması ve bilgiye erişimde şeffaflık ile muhalefet üyeleri de dahil olmak üzere tüm adaylar ve partiler arasında eşitlik sağlanarak seçmenlere özgür bir tercih sunulması gerekmektedir.213
208. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 44.
Ayrıca bkz. CCPR/C/IRN/CO/3, para. 29 (“uluslararası gözlemcilerin seçim sonuçlarını izlemek için giriş yapmalarına izin verilmedi”); ve Uluslararası Seçim Gözlem İlkeleri Bildirgesi, para. 12 (d)–(e)
209. Uluslararası Seçim Gözlem İlkeleri Bildirgesi, para. 12 (h)–(i).
210. CCPR/C/CMR/CO/5, para. 10; CCPR/C/DOM/CO/6, para. 30; ve CCPR/C/BIH/CO/3, para. 12
211. CCPR/C/NER/CO/2, para. 11; ve CCPR/C/AGO/CO/2, para. 12.
212. Yolsuzluğa Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi, Md. 7 (3). Sözleşme’nin 2. Bölümü önleme üzerinedir ve
hem kamusal hem de özel sektörlere yönelik tedbirler içermektedir Bunlar arasında yolsuzluğa karşı kurumların
oluşturulması ve seçim kampanyaları ve siyasi partilerin finansmanında artırılmış şeffaflık gibi model teşkil eden
önleyici politikalar sayılabilir. Ayrıca bkz. CCPR/C/HND/CO/2, para. 45.
213. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 19; ve CCPR/C/GNQ/CO/1, para. 58-59 (iktidar
partisi açık bir şekilde kamusal finansman alırken muhalefet partileri kendi finansmanını sağlamak durumunda
kalmıştır). Ayrıca bkz. A/HRC/21/63, para. 71 (Devletin kaynaklarının kullanılması ve seçim kampanyaları sırasında tarafsızlık); ve A/HRC/20/27/Add.2, para. 90 (d) (seçim kampanyaları yürütülürken Devlet kaynaklarına eşit
erişim).
51