İnsan Hakları Komitesi, “adil bir şekilde, tarafsız ve Sözleşme ile uyumlu olan yürürlükteki yasalara uygun bir şekilde yürütülmesini”224 sağlaması gerektiğini tavsiye etmiştir. Seçim idare organları, nasıl bir yapıya sahip oldukları fark etmeksizin bağımsız225 (kararlarını alırken hükümete ait, siyasi veya diğer taraflı etkilere boyun eğmemek anlamında),
tarafsız ve toplumsal cinsiyete duyarlı bir şekilde işlevlerini yerine getirebilmelidir.226
Bu organlar karar verme süreçlerinde açık, şeffaf ve azami seviyede istişari bir niteliğe
sahip olmalı ve tüm paydaşlar için ilgili bilgilere erişim sağlamalıdır.227
115. Seçim idaresini önyargı veya yolsuzluktan yalıtmak için yasal garantiler yürürlükte olmalıdır.228 Karar verme süreçleri de dahil olmak üzere seçim faaliyetleri tamamen şeffaf
ve kapsayıcı bir şekilde gerçekleştirilmelidir.229
116. Uluslararası insan hakları standartları, seçim görevlilerinin çalışma hakları bağlamında
da uygulanmalıdır. Seçim süreçlerinde sandık görevlileri için de dahil olmak üzere güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları garanti edilmelidir.230
C. Seçim bölgesi sınırları
117. Seçim bölgelerinin ve sınırlarının tespit edilmesi sürecinde eşit seçme ve seçilmeye
ilişkin uluslararası normlara saygı gösterilmelidir. İnsan Hakları Komitesinin de belirttiği
gibi, “bir kişiye bir oy ilkesi uygulanmalı ve her Devletin kendi seçim sistemi çerçevesinde her bir seçmenin oyu her bir diğerinin oyuna eşit olmalıdır”.231 Seçim sınırlarının çizilmesi ve oyların bölüştürülmesinde kullanılan yöntem seçmen dağılımını bozmamalı,
herhangi bir gruba karşı ayrımcılık gözetmemeli veya vatandaşların kendi temsilcilerini
özgür bir şekilde seçme haklarını makul olmayan bir şekilde kısıtlamamalıdır.232 Sözleşme organları, seçim bölgelerinin belirli coğrafi alanlar lehine orantısız bir şekilde denge-
224. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 20.
225. A.g.y.; CCPR/C/TJK/CO/3, para. 55 (e) (seçim komitesinin tam bağımsızlığının sağlanması); ve CCPR/C/MDG/
CO/4, para. 54 (seçim komitesinin bağımsızlığının güçlendirilmesi).
226. UN-Kadın Birimi ve UNDP, Kapsayıcı Seçim Süreçleri: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kadınların Katılımının
Geliştirilmesine ilişkin Seçim İdare Organları için bir Rehber (2015).
227. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 45
228. BM Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi, Md. 5 ve 7. Ayrıca bkz. CCPR/C/CMR/CO/5 (“taraf Devlet [seçim denetim organının] bağımsızlığını garanti etmek için gerekli adımları atmalıdır”), para. 44.
229. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 2 ve 30
230. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 7. Maddesi (b) güvenli ve sağlıklı çalışma
koşullarını garanti etmektedir.
231. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 21.
232. A.g.y., ayrıca bkz. Mátyus - Slovakya, para. 9.2–10 (Komite bu davada taraf Devletin seçilen her bir temsilci
için nüfus veya kayıtlı seçmen sayısı arasında önemli farklılıklar bulunan seçim oluşturarak çizerek Sözleşme’nin
25. Maddesinin (a) ve (b) fıkralarını ihlal ettiği sonucuna varmıştır).
54