Sözleşme içtihadı hakkında rehber – Kitlesel protestolar
96. Bu yüzden, bu bağlamda, Mahkeme ifade özgürlüğünün hayata geçmesinde internetin önemini de
tanımıştır. Times Newspapers Ltd / Birleşik Krallık (no. 1 ve 2, 2009, § 27) kararında, Mahkeme,
erişilebilirliği ve büyük miktarlarda bilgi depolama ve iletme kapasitesi açısından, internetin kamunun
haberlere erişimini artırma ve genel anlamıyla bilginin yayılmasını kolaylaştırma konularında önemli bir rol
oynadığını vurgulamaktadır. İnternet üzerinde kullanıcılar tarafından geliştirilen dışavurumsal etkinlikler,
ifade özgürlüğünün kullanılması açısından internetin benzersiz bir platform sunduğunu göstermektedir
(Bkz. ayrıca Delfi AS / Estonya [BD], 2015, § 110).
97. Son olarak, Bölüm I.A.’da halihazırda açıklandığı üzere, halka açık toplantılarla ilgili davalarda,
Sözleşmenin 10. ve 11. Maddeleri tarafından korunan özgürlükler arasında yakın bir bağlantı bulunduğuna
dikkat edilmelidir.
B. Müdahale biçimleri
98. Mahkeme içtihadına göre, ifade özgürlüğünü kısıtlamak üzere yetkililer tarafından alınan her türlü
tedbir, Sözleşmedeki Madde 10 § 2 kapsamında söz konusu özgürlüğe bir müdahale anlamına gelebilir.
Mahkeme bu durumu her dava için ayrıca değerlendirir. Aşağıda belirtilen müdahale biçimleri kitlesel
protestolar bağlamında en yaygın olanlardır.
1. İnternet kullanımın��n engellenmesi
99. Mahkeme, basılan içeriğin yasadışı olduğu iddiasına dayandırılan bir engelleme tedbirinin bir ön
kısıtlama olduğunu tespit etmiştir. Mahkeme her ne kadar yayınlar üzerindeki ön kısıtlamaların her
koşulda 10. Madde ile yasaklanmadığını birden fazla davada ortaya koymuş olsa da bunlar, olası
istismarların önüne geçmek için, hem yasaklamaların kapsamı üzerinde sıkı bir denetim hem de etkili bir
yargı denetimi sağlayan bir hukuki çerçevenin parçası olmalıdır. İnternet kullanıcılarının haklarını büyük
ölçüde kısıtlayarak ve önemli bir ikincil etki yaratarak çok miktarda bilgiyi erişilmez kılan toptancı
engellemeler, 10. Madde kapsamında kabul edilemez (Ahmet Yıldırım / Türkiye, 2012, § 64).
100. Kablis / Rusya (2019) kararında, Mahkeme, yeri kent yönetimince onaylanmayan halka açık bir
etkinliğe çağrı içerdikleri gerekçesi ile başvurucunun bloğundaki üç yazının ve sosyal ağ hesabının
engellenmesini, başvurucunun ifade özgürlüğü hakkına müdahale olarak değerlendirmiştir. Mahkeme
açısından, başvurucunun yeni bir sosyal ağ hesabı açabilmesinin veya bloğunda yeni yazılar
yayımlayabilmesinin bu tespite etkisi olmamıştır.
2. Medya içeriğine müdahale
101. Mahkeme, halka açık gösterilerin ele alınmasında ve asayişin sağlamasında yetkililerin tutumu ile ilgili
bilgi sağlama konusunda medyanın önemli bir rolü olduğunu belirtmiştir. Mahkeme içtihadına göre,
medya temsilcilerinin “bekçi köpeği” rolü bu tür bağlamlarda özellikle önem taşımaktadır; çünkü varlıkları,
protestocuları kontrol etmek ya da dağıtmak veya kamu düzenini korumak için kullanılan yöntemler dahil
büyük toplantılarda kolluk hizmetlerini yerine getirmek söz konusu olduğunda, göstericilere ve genel
olarak kamuoyuna karşı davranışları konusunda yetkililerin hesap verebilir olmasını sağlayacak bir
teminattır (Pentikäinen / Finlandiya [BD], 2015, § 89). Bu nedenle, gazetecilerin işlerini yapmalarını
engelleyen kamusal tedbirler Madde 10 kapsamında sorun yaratabilir (Gsell / İsviçre, 2009, § 49 ve devamı;
Najafli / Azerbaycan, 2012, § 68).
102. Örneğin, bir gösteri sırasında bir medya fotoğrafçısının yakalanarak gözaltına alınması ve ardından
polise mukavemetten hüküm giymesi ile ilgili olan Pentikäinen / Finlandiya ([BD], 2015) davasında,
Mahkeme, uygulanan tedbirler başvurucuyu bir gazeteci olarak hedef almamasına ve polisin dağılma
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
19/43