2014 yılı sonu itibariyle 18 ve üstü yaş grubunda 2.656.963 kişi okuma yazma bilmemektedir. Bu kişilerin 2.203.585’i kadındır.
Engelli seçmenler bakımından da doğru veriler bulunmamaktadır. Türkiye’deki engelli nüfus oranı YSK tarafından açıklanan engelli seçmen sayısının doğruluğunu sorgulanır kılmaktadır.
Nitekim yurtdışında yaşayan engelli seçmen sayısı ve engelli seçmenlerin cinsiyet dağılımına ilişkin YSK’ya yapılan bilgi edinme başvurusuna ‘’yurtdışı seçmen kütüğünde kayıtlı engelli
seçmenler ile ilgili veri bulunmamaktadır’’ cevabı verilmiştir.23 Bu cevap yurtdışında yaşayan
engelli ve yaşlı seçmenlerin oy verme yerlerine erişimi konusunun dikkate alınmadığını
göstermektedir.
Seçmen kütüklerine kayıtlarda zihinsel engelliler bakımından standart bir uygulama bulunmamaktadır.
Seçim tarihinin belirlenmesinde ülke içinde mevsimlik tarım, inşaat ve turizm sektörü işçilerinin durumları dikkate alınmamıştır. Mevsimlik işçiler 15 Nisan - 15 Ekim tarihleri arasında ikamet ettikleri yerlerden çalışma bölgelerine gitmektedir. Sadece tarım sektöründe
yer değiştiren nüfusun 1 milyon kişi olduğu tahmin edilmektedir.
Yurtdışı Seçmenler
Yurtdışında yaşayan seçmenlere seçimlerde oy kullanma hakkının tanınması olumlu bir
adımdır. Yurtdışındaki seçmenlerin oy verme haklarını etkin olarak kullanabilmesi için
sandık kurulan ülkelerin sayısının artırılması ve ülkelerde daha fazla merkezde sandık kurulmasının planlanması gerekmektedir.
Yurtdışı seçmen kütüğüne kayıtlı engelli, yaşlı, okuma yazma bilmeyen ya da Türkçe bilmeyen seçmenler için farklı yöntemlerle seçmen eğitimi yapılmalı, sandık kurulacak merkezlerin fiziksel özellikleri seçmen profiline gör belirlenmelidir.
Sandık kurulacak ülkelerin belirlenmesinde seçmen sayısı gibi objektif kriterler baz alınmalıdır. 7 Haziran seçimlerinde Dışişleri Bakanlığı verilerine göre en fazla yurttaşın yaşadığı 5. ülke olan ve dört başkasolosluğun bulunduğu Irak’ta sandık kurulmaması, yine bu
ülkeye açılan hiçbir gümrük kapısında da oy verme işlemi yapılmaması bu ülkede yaşayan
seçmenlere yapılmış ayrımcı bir uygulamadır.
Yurtdışında seçimler boyunca sandıkların korunma koşulları, sandıkların Türkiye’ye getirilmesi şartları ve yurtdışında kullanılan oyların dağıtımında bağımsız adaylara pay verilmesi konusunda düzenlemeler yapılmalıdır.
Yurtdışı seçimlerde Dışişleri Bakanlığı’nın üstlendiği etkin görev bu bakanlığın da
Anayasa’nın 114. Maddesi kapsamına alınmasını gerektirmektedir.
23 Bknz. EK 1 Bilgi Edinme Başvuruları
13