yasalara aykırı biçimde basıldı. Bürolarda avukatların yokluğunda yapılan aramalarda güvenlik güçlerinin delil yerleştirdiği iddiaları ortaya atıldı. Bu davalarda sanıkları temsil eden avukatların ise savunma hakları kısıtlandı. Sözleri sık sık kesilen avukatlar bazen de mahkeme salonlarından atıldı. Ayrıca, bu davalar sırasında birçok avukatın müvekkilleriyle görüşmelerinin yasalara aykırı biçimde kaydedildiği ortaya çıktı.26 O dönem Ergenekon davalarını destekleyen iktidar, Gülen Cemaati/Hareketi ile kurduğu ittifakın bozulmasından sonra, bu davaları “kumpas” olarak nitelendirmeye başladı.27 26 23 farklı davanın birleştirildiği nihai Ergenekon davası kapsamında 8 avukat gözaltına alınıp yargılandı. 2014 yılında, birçoğu silahlı bir terör örgütünün üyesi olmaktan mahkum edildi. Hepsi Yargıtay’ın 2019 yılındaki kararıyla beraat etti. Bu davaların devam ettiği 11 yıl boyunca Türkiye’de aynı siyasi parti, yani AKP iktidardaydı. 27 İktidar partisi AKP’nin söylemindeki değişim Sedat Ergin’in makalesinde görülebilir. Ergin, dönemin Başbakanı Erdoğan kamuoyu nezdinde “Ben Ergenekon’un savcısıyım” (2008) ifadesini kullanırken, muhalefet partisi CHP’nin liderinin kendini savunma avukatı olarak ilan ettiğini kaydediyor. Başbakan Erdoğan, duruşmanın ilerleyen aşamalarında (2011), “Biz savcı da değiliz, hâkim de değiliz, birileri gibi avukat da değiliz” açıklamasında bulundu [Erdoğan’ın Ergenekon söyleminin evrimi (02.04.2011; Hürriyet): https://www.hurriyet.com.tr/erdogan-in-ergenekon-soyleminin-evrimi-17439829] ve 2015 yılında “Bu operasyonlarla şahsım başta olmak üzere, tüm ülke yanlış yönlendirildi, aldatıldı” diye konuştu [Erdoğan’dan Ergenekon ve Balyoz itirafı (23.03.2015; Sözcü): https://www.sozcu.com.tr/2015/gundem/erdogandan-ergenekon-ve-balyoz-itirafi-777944/] İHD AVUKATLARI HAKKINDA AÇILAN DAVALAR 12 Mayıs 2009 tarihinde İHD Genel Sekreter Yardımcısı Avukat Hasan Anlar, avukat ve İHD Merkez Yürütme Kurulu (MYK) üyesi Filiz Kalaycı, İHD Yönetim Kurulu eski üyesi Halil İbrahim Vargün, avukat ve İHS Murat Vargün Terörle Mücadele Şubesi ekipleri tarafından evlerine ve bürolarına düzenlenen baskının ardından,28 “yasadışı örgüte yardım etmek” iddiasıyla gözaltına alındı. Avukatlar ve Tutuklu ve Hükümlü Aileleri ile Yardımlaşma Derneği (THAYDER) eski Başkanı Nedim Taş hakkında hazırlanan iddianamede, “PKK/ Kongra-Gel’e üyelik” suçlamasına delil olarak avukatların katıldığı basın toplantıları, Newroz kutlamaları, telefon görüşmeleri, yazışmaları ve sivil toplum kuruluşlarıyla ilgili belgeler sunuldu. Ayrıca iddianamede, soruşturmanın A. Türk Yurtbey adlı bir avukatın 29 Mart 2007 tarihinde Ankara Emniyet Müdürlüğü’ne e-posta yoluyla yaptığı bir ihbar üzerine başlatıldığı belirtiliyordu. Ancak Baro’da bu isme kayıtlı bir avukat bulunmuyordu. 9 Kasım 2009 tarihinde Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde başlayan duruşmaya 300 avukat müdahil oldu ancak sadece 150’si katılabildi. Duruşmada söz alan savunma avukatı Ercan Kanar, bu davanın, savunmanın dokunulmazlığı ve bağımsızlığına saldırı niteliğinde olduğunu ifade ederek hukuka aykırılık teşkil eden e-mail ihbarı, aleyhte verilen ve daha sonra geri çekilen ifadeler gibi delillerin iddianameden çıkarılmasını talep etti. Sonraki duruşmalardan birinde aleyhte ifade veren bir tanık, polis memurlarının gözaltında kendisini yalan ifade vermeye zorladığını beyan etti.29 Dava, 24 Ocak 2013 tarihinde Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde sonuçlandı. Mahkeme, sanıkları “yasadışı örgüt üyesi” olmaktan suçlu bularak Nedim Taş’a 10 yıl 6 ay, Filiz Kalaycı’ya 7 yıl 6 ay, Hasan Anlar, Halil İbrahim Vargün ve Murat Vargün’e ise 6’şar yıl 3’er ay hapis cezası verdi.30 Karar nedeniyle İHD tarafından yapılan açıklamada, avukatların mesleki faaliyetleri ve insan hakları savunucusu olarak yaptıkları çalışmalar nedeniyle cezalandırıldıklarına dikkat çekildi.31 29 İnsan Hakları Savunucusu Kalaycı Serbest (29.01.2010; Bianet): https://m.bianet.org/bianet/insan-haklari/119741- Filiz Kalaycı, tutuklanıp birkaç gün sonra serbest bırakılmasının ardından, 27 Mayıs 2009 tarihinde savcının itirazı üzerine “kamu düzeni yararına suçun önlenmesi” gerekçesiyle tekrar tutuklandı. avukatlara-ceza-yadrld/ 28 İnsan Hakları Savunucularının Korunması İçin Gözlem: Acil Çağrı (12.05.2009; İnsan Hakları Derneği): https://www.ihd.org. 31 İnsan Hakları Savunuculuğu ve İHD’ye Baskılar (13.04.2020; İnsan Hakları Derneği), s. 26-27: https://www.ihd.org.tr/ tr/insan-haklari-savunucularinin-korunmasi-icin-gozlem-acil-cagri/ wp-content/uploads/2020/04/20200413_IHDIHSBaskilarOzelRaporu.pdf 18 S AV U N M A S I Z YA R G I insan-haklari-savunucusu-kalayci-serbest 30 İHD Yöneticisi Avukatlara Ceza Yağdırıldı (25.01.2013; İnsan Hakları Derneği): https://www.ihd.org.tr/hd-yoeneticisi- İ H D AV U K AT L A R I H A K K I N D A A Ç I L A N D AVA L A R 19