ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri...”
almakla yükümlü kılar.
Uluslararası sözleşmelerle tüm bireylere tanınan ekonomik ve sosyal haklar mülteci ve
sığınmacılar için de tanınmaktadır. Bu durumda her yetişkin mültecinin çalışma hakkına
sahip olması gerekmektedir ve BM sözleşmelerinde ön görülen standartlara göre bu hak,
asgari ölçüde o ülkede yasal olarak ikamet eden diğer yabancılara sağlanan haklara denk
olmalıdır. Türkiye’de mülteci ve sığınmacıların çalışma izinleri 4817 sayılı
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun’a tabidir.
Suriye’den gelen sığınmacıların çalışma izniyle ilgili gerekli düzenlemelerin yapıldığı
ise Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı, Fatma Şahin tarafından, 31 Ocak 2013 tarihinde
yaptığı basın açıklamasında şu şekilde ifade edilmiştir:
“Çalışma Bakanlığımız da çalışma izniyle ilgili çalışmayı tamamlamak üzere. Çünkü
gelen kardeşlerimiz doğal olarak kampın dışında olanlar gelmek, çalışmak ve
hayatlarını burada idame ettirmek için de ekonomik olarak da sistemin içerisinde olmak
istiyorlar. İşverenlerimiz de gelen arkadaşı veriminden çalışmasından çok memnunlar.
Bu yüzden biz çalışma iznini de hızlı bir şekilde tamamlayarak burada organize
sanayinin içerisinde çalışmalarını, yasal mevzuat altyapısını da oluşturuyoruz. İçişleri
Bakanlığı boyutuyla sorun çözüldü. Çalışma Bakanlığı boyutuyla da bu hafta içinde
tamamlanacak.”19
Çalışma izinleri ile ilgili bahsi geçen düzenleme konusunda sığınmacılara bilgilendirme
yapılmamakta sığınmacılar işverenlerin vicdanlarına ve kayıt dışı çalışma koşularına
mahkum edilmektedir.
Sığınmacıların çalışma şartları göz önünde bulundurulduğunda, hazırladığımız ilk
rapordan bu yana, herhangi bir gelişme kaydedilmemiş. Kötü koşullarda, güvencesiz ve
düşük fiyatlara çalıştırılan işçiler zaman zaman paralarını alamamaktan şikayetçilerdir.
Pek çoğu, özellikle çocuklar, sokakta para toplamaya çalışmaya ya da mendil, su vb.
şeyler satmaktadırlar.
Yapılan görüşmelerden çalışma hakkının kullanımına yönelik gözlemler ve
aktarımlar:
20 kişilik aile (Eminönü):
Görüşme yapılan hanede 16’sı çocuk 4 yetişkin 20 kişi bulunuyor. 12 ve 16
yaşlarında iki çocuk tekstilde çalışıyor, görüşme yapılan kişinin kendisi ise seyyar
sebze satıcılığı yapıyor. Arada evdeki kız çocukları parça başı 10 metresi 6 TL’ye
boncuk dizme işleri yapıyorlar. Çocuklardan birisi ise engelli ve bakıma muhtaç.
Eve giren ortalama aylık gelir belli değil. Çocuklar yeni işe girmişler ancak
maaşlarını henüz öğrenememişler. Ev sahibi ortak olan su ve elektrik için her ay
kendisi bir rakam ödemelerini istiyor. Evin kirası ise 650 TL. (Görüşme No:1/3,
Görüşme Tarihi: 14.09.2013, Görüşme Yapılan kişi: Erkek, Yaş:48).
19 http://www.haber7.com/dis-‐politika/haber/984142-‐suriyeli-‐siginmacilarla-‐ilgili-‐cifte-‐mujde
23