COVID-19 TEDBİRLERİNDE ENGELLİLİĞİ KAPSAYICI SOSYAL KORUMA Normal koşullar altında, dünya nüfusunun %15’ini oluşturan engellilerin yoksul olması, çok ağır sağlık harcamalarıyla karşı karşıya kalması, daha az eğitim alması, ekonomiye daha az katılması, i ekonomik güvensizlik yaşayan ve şoklardan daha fazla zarar gören hanelerde yaşaması daha muhtemeldir. ii Engelli kadınlar ve kız çocukları için daha da büyüyen bu eşitsizlikler toplumsal damgalanma; altyapı hizmetlerine, ulaşım ve bilgi sistemlerine erişememe; kapsayıcı sosyal politikaların ve hizmetlerin eksikliği gibi her yaştaki engelli bireyin karşı karşıya geldiği çok sayıda engelden kaynaklanmaktadır. iii Bu engeller, engelli bireyler ve aileleri açısından fazladan maliyet doğurmakta, iv bu kişileri daha korunmasız kılmaktadır. Covid-19 (Kovid-19) pandemisi ve bu pandeminin sosyo- ekonomik sonuçları bu engelleri yükseltmekte, eşitsizlikleri derinleştirmektedir. Engelliler birçok sebepten dolayı bu krizden daha fazla zarar görebilirler: • • • Birçok engelli birey zaten sağlık sorunları yaşamaktadır ve/veya ileri yaştadır, bu nedenle birçoğu kesinlikle evde kalmalarını gerektiren daha büyük bir risk altındadır. Birçoğu, özellikle engelli çocuklar ve büyük desteğe ihtiyacı olan yetişkinler normalde aldıkları desteği alamamaktadır. v Aile bireylerinden gayri resmi ve ücretsiz destek alanların büyük kısmı da kendileri ya da normalde kendilerine destek olan kişiler hasta olduğu ya da hasta olma riski altında bulunduğu için zor bir durumda kalabilir. Başkalarından ücreti karşılığında destek alanlar ya da bir bakım kurumunda kalanlar da daha önce aldıkları hizmeti alamayabilirler. Engelli kişiler ayrımcılık, çalışma hayatından dışlanma ya da kayıt dışı çalışma gibi nedenlerle daha az sosyal güvenliğe (işsizlik ve hastalık durumları dahil) ve sağlık sigortasına sahiptir. Her halükarda, engelliler ve aileleri gelir güvenliği vi açısından daha büyük sıkıntı yaşamaktadır ve ihtiyaç duydukları temel gıdaları ve hizmetleri alma maliyetleri daha yüksektir. Engelliler açısından hayatın her anında zaten çok önemli olan sosyal koruma vii son haftalarda daha da büyük önem kazanmıştır. viii Bu belgede, sosyal koruma sistemlerinin çoğunun Covid-19 karşısında aldıkları tedbirlerin ix engelli bireyleri desteklemesine yardımcı olabilecek birçok unsur yer almaktadır. Bu unsurlar genel olarak şöyle sıralanabilir: • • • • Tüm halkı bilgilendirme girişimlerinin, krize müdahale tedbirlerinin, sağlık ve sosyal koruma müdahalelerinin kapsayıcı, herkes tarafından erişilebilir olmasını sağlamak ve engelli bireylere ayrımcılık yapmamak. Bilgilerin mümkün olduğunca yayılmasını ve sosyal yardımın ulaşmasını sağlamak için engelli örgütleri, ebeveyn örgütleri ve hizmet sağlayıcılar arasında koordinasyonu sağlamak. Sağlık hizmetlerine erişimin önündeki mali engelleri (katkı payı, ücretler vb.) kaldırmak. Sosyal koruma hizmetlerini götüren mekanizmalarda engellilere hastalık bulaşma risklerini en aza indirmek, cep telefonuyla ya da internet üzerinde kaydolmayı yaygınlaştırmak ya da ödeme noktalarını çoğaltmak. Engellilerin tespit değerlendirilmesi: • • edilmesi ve ihtiyaçlarının Desteğin verilmesini kolaylaştırmak için farklı veri sicillerinin kullanılması dahil olmak üzere engellilerin tespit ve kayıt işlemlerini yaygınlaştırmak. Başta engelli çocuklar, kadınlar ve kız çocukları ile büyük desteğe ihtiyacı olan engelliler ile yaşlı engelliler olmak üzere engelli bireylerin ihtiyaçlarını değerlendirmek.