Oy Verme Hakkı:
-
-
-
298 sayılı “Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun”un,
engelliler için yeni veya alternatif oy kullanma yöntemlerini içerecek şekilde
düzenlenmesi gerekmektedir. Şu anda, yasa yalnızca, STÖ’lerin belirttiği gibi, özgürce,
bağımsız olarak, gizlice oy kullanma hakkına aykırı olan bir sistemi tanımaktadır.15
Yeni teknolojilerin kullanımı da dâhil olmak üzere, her tür engeli olan kişilere yeni oy
kullanma yöntemlerinin geliştirilmesi ve dağıtılması için kamu fonlarının tahsis
edilmesi gerekmektedir. Bu gelişmeyi gerçekleştirme ve finanse etme görevi STÖ’lere
devredilmiştir.
Okuma yazma bilmeyenlerin yanı sıra görme ve işitme bozukluğu olan kişiler için özel
bilgiler ve oylama materyalleri geliştirilmelidir.
Hareket kabiliyeti azalmış kişiler ve görme engelliler için ülke genelindeki tüm sandık
merkezlerine erişim iyileştirilmelidir.
Her oy verme merkezinde işaret dili tercümanı istihdam edilmelidir.
Kamu makamları tarafından engellilerin ihtiyaçlarını ve coğrafi dağılımlarını anlamak
için istatistiksel veri toplanması sağlanmalıdır.
Engelliler için kişiselleştirilmiş destek mekanizmaları geliştirilmelidir.
Zihinsel engelli kişilerin ayrımcı olmayan bir şekilde oy kullanmasının sağlanması
adına yasa iyileştirilmelidir.
Siyasi Hayata Katılım Hakkı:
- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun, siyasi partileri engelli kişileri aday göstermesi
için teşvik etmek adına geliştirilmesi gerekmektedir.
- Kamu otoriteleri tarafından engelli kişilerin aday gösterilmesinin teşvik edilmesi adına,
erişimde yetersizlikleri, ayrımcı uygulamaları veya iyi uygulamaları vurgulamak
amacıyla istatistiksel veri toplanmasının sağlanması gerekmektedir.
Madde 31: Veri ve İstatistik Toplama
Türkiye’de resmi istatistik programını hazırlama ve ülkenin ekonomi, sosyal, demografi,
kültür, çevre, bilim vb. alanlarındaki istatistikleri derleme, değerlendirme ve yayımlama
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) görevidir. Bakanlıklar kendi sorumluluk alanları ile
ilgili ayrıca veri de toplayabilmektedir. Engelliler ile ilgili olarak TÜİK dışında EYHGM
istatistiki veri toplamaktadır.
TÜİK sistematik olarak belirli alanlardaki istatistikleri yayınlamaktadır. Eğitim, sağlık, çalışma
hayatı vb. alanlardaki bu istatistikler içinde engellilere ilişkin veriler bulunmamaktadır.
Örneğin; Türkiye’de ciddi tartışmalara neden olan çocuk evlilikleri istatistikleri içinde kaç
15
Milliyet, age..
23