engelli çocuğun evlendirildiğine ilişkin veri söz konusu değildir. Benzer bir biçimde intiharlar
ya da boşanmalara ilişkin istatistiklerde de engellilere ilişkin veriler kategori olarak
bulunmamaktadır.
EYHGM tarafından açıklanan veriler ise %40 oranında sağlık raporu alarak bakanlık veri
tabanına kayıtlı olan engelliler üzerinden hazırlanmaktadır ve sosyal yardımlarla ilgilidir.
EYHGM diğer bakanlıklarca toplanan çeşitli istatistikleri de açıklamaktadır.
Türkiye’de engellilere ilişkin olarak açıklanan istatistiklerle ilgili beş temel problem vardır. İlk
olarak veri toplama politikası ve sistemi insan hakları yaklaşımına uygun değildir. Farklı
grupların insan haklarına erişimlerini ortaya çıkarmaya yönelik olmayan, sadece belirli haklara
erişebilenlerin ya da bir sosyal yardımdan faydalanabilenlerin sayısal verileri toplanmaktadır.
Haklara erişemeyenlerin hangi nedenlerle dışarda kaldıklarına ilişkin herhangi bir veri
toplanmamakta ve analiz çalışması yapılmamaktadır.
İkinci sorun verilerin ayrıştırılmamış olmasıdır. Yayınlanan veriler en fazla cinsiyet ve engel
türleri üzerinde ayrıntıya sahiptir. Çoklu ayrımcılık riski altında bulunan engellilere ilişkin veri
toplanmamakta ya da açıklanmamaktadır.
Üçüncü problem alanı olarak veriler karşılaştırılabilir değildir. TÜİK genel örneklem grubunu,
EYGM ise sadece %40 oranında raporlu olan kişilerin verilerini kullanmaktadır.
Dördüncüsü, veriler sistematik olarak düzenli aralıklarla toplanmamaktadır. Bu durum
engellilerin hayatlarında meydana gelen değişiklikleri ölçmeyi ve boşluk alanlarını görmeyi
olanaksız kılmaktadır.
Son olarak veri toplama politikasının belirlenme sürecine engelliler ve STÖ’ler
katılamamaktadır.
Mevcut durumda odak kurum olan EYHGM dâhil hiçbir kamu kurumu engellilerin sayısını,
cinsiyet ve yaş dağılımlarını, eğitim ve istihdam durumunu, hangi engellere sahip olduklarını,
yaşadıkları il veya ilçeleri bilmemektedir. Özellikle kırsal kesimlerde yaşayan engellilere dair
verinin bulunmaması buralarda yaşayan engellilerin ihtiyaçlarının belirlenmesi ve karşılanması
noktasında problem oluşturmaktadır. Ayrıca, çoklu ayrımcılık riski altında bulunan engelliler
hakkında verilere ulaşmak da mümkün değildir. Romanlar, Kürtler ve de azınlık gruplarındaki
engellilerin ve engelli mültecilerin sayısı gibi bilgiler bulunmamakta ya da bu bilgiler
kamuoyunun erişimine açılmamaktadır.
Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi 11 Ocak 2016 tarihli CERD/C/TUR/CO/46 tavsiyelerinde Türkiye’ye azınlık gruplarının insan haklarına erişim düzeyini izlemek üzere
bu gruplarla ilgili veri toplanmasını tavsiye etmiştir.16
Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, Türkiye’nin 4 ila 6. Peridyodik Raporları ile İlgili Sonuç
Gözlemleri, CERD/C/TUR/CO/4-6. http://undocs.org/CERD/C/TUR/CO/4-6
16
24