HUKUK VE POLİTİKA ÇERÇEVESİ - YAPISAL GÖSTERGELER
yorumun hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır. Nitekim ebeveynlerin din veya inanç
özgürlüğü hakkını çocuk adına kullacağına dair açık bir ifade yer almamaktadır.
Türk Milli Eğitim Kanunu Madde 12’ye göre, “Türk milli eğitiminde laiklik esastır. Din
kültürü ve ahlak öğrenimi, ilköğretim okulları ile lise ve dengi okullarda okutulan zorunlu
dersler arasında yer alır.”81 Bir yasayla düzenlenmemiş olsa da, DKAB derslerinden muafiyet ile ilgili bir düzenleme bulunmaktadır. Yüksek Öğrenim Kurulu’nun 1990 tarihli kararına
göre, Türkiye’de Musevi ve Hristiyan ailelerin çocukları, DKAB derslerinden muaftır.82 Ancak bu durumda da söz konusu muafiyet hakkının kullanılabilmesi için, öğrenciler okullara
kimliklerindeki din hanesini göstermek zorunda kalmaktadırlar ve bu da inancını açıklama
zorunluluğu doğurmaktadır. Okullarda verilen din derslerinden muaf tutulmayı talep etme
sırasında bireylerin din veya inancını açıklanmak zorunda kalması, AİHS ile uyumlu değildir.
3.3. Ulusal Bağlamda İlgili Kurumlar
DKAB dersinin uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu olmasının sağlanması konusunda çalışma alanları itibariyle sorumluluk taşıyan kurumlar içerisinde,
çeşitli birimleriyle Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Adalet Bakanlığı öne çıkmaktadır.
MEB, DKAB ders programının, kitaplarının hazırlanması, DKAB öğretmenlerinin hizmet içi eğitimi ve denetlenmesinden sorumludur. Din Öğretimi Genel Müdürlüğü ise İl Milli
Eğitim Müdürlükleri ile doğrudan Milli Eğitim Müdürü’ne bağlı birimler/bürolar aracılığıyla
din öğretimi hizmetleri de dahil olmak üzere, milli eğitim hizmetlerini yürütür.83
Talim ve Terbiye Kurulu tarafından hazırlanmış olan Taslak Ders Kitabı ve Eğitim
Araçları ile Burlara Ait e-içeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları ders kitapları ve öğretim materyallerinin değerlendirilmesinde
Anayasa, kanunlar ve ilgili diğer mevzuata aykırılık bulunmaması gerektiğini belirtiyor:
İçerik, Anayasa’da ve Millî Eğitim Temel Kanunu’nda açıkça hükme bağlanmış eşitlik ilkesi
gözetilerek temel insan hak ve özgürlüklerini destekleyen ve her türlü ayrımcılığı reddeden
bir yaklaşımla hazırlanmalıdır.84
İçerikte çoğulculuk ilkesinin de gözetilmesi gerektiği belirtiliyor. Ayrıca, “içerikte, eşitlik, din ve vicdan hürriyeti, düşünce ve ifade özgürlüğü, adalet, toplumsal barış ve insan
hakları gözetilmelidir”, deniyor.85 Kriterler arasında uluslararası insan hakları sözleşmelerinde yer alan insan haklarına açıkça bir atıf yer almıyor.
Bilimsellik konusundaki kriterler arasında içeriğin doğru, geçerli ve güvenilir kaynaklara dayandırılması gerektiği ve bilimsel bilgi dışında görüş ve kanaat niteliğinde olan bilgilerin hangi kaynağa veya kişiye ait olduğu açıkça belirtilmesi gerektiği belirtiliyor.86
MEB ve İl - İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri Yönetmeliği Madde 13, din öğretimi hizmetleri ile ilgili olarak aşağıdaki sorumlulukları sıralar:
81 1739 Sayılı ve 24 Haziran 1973 tarihli Milli Eğitim Temel Kanunu Madde 12 (Değişik: 2842 - 16.6.1983).
82 Yüksek Öğrenim Kurulu’nun 9 Temmuz 1990 tarihli kararı: "Milli Eğitim Bakanlığının teklifini müteakiben, Türk vatandaşı olan, Hristiyan veya Musevi dinlerine mensup, ilkokul ve ortaöğretime giden öğrenciler, azınlık okulları hariç tutularak, söz konusu dinlere bağlı
bulunduklarını belgelendirdikleri takdirde din kültürü ve ahlak bilgisi derslerine girmeye mecbur edilemez. Ancak bu öğrenciler din
kültürü ve ahlak bilgisi derslerine girmeyi istedikleri takdirde, yasal temsilcilerinin yazılı taleplerini sunmaları gerekir.”
83 Milli Eğitim Bakanlığı ile İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri Yönetmeliği, Madde 8.
84 MEB,Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Taslak Ders Kitabı ve Eğitim Araçları ile Burlara Ait e-içeriklerin İncelenmesinde
Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler, Ankara 2019.
85 A.g.k., s. 5.
86 A.g.k., s. 8.
25