TÜRKİYE’DE ZORUNLU DİN EĞİTİMİ - DİN KÜLTÜRÜ AHLAK BİLGİSİ DERSİ VE KİTAPLARI HAKKINDA İNSAN HAKLARI TEMELLİ BİR DEĞERLENDİRME değerlendirilmiştir.130 Ek olarak, başka raporlarda da DKAB dersinin çeşitli dönemlerdeki programı ve ders kitaplarına ilişkin değerlendirmeler yer almıştır.131 2018-2019 eğitim öğretim yılında okullarda uygulanması için Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 18 sayılı ve 19/01/2018 tarihli Kurul Kararı ile onaylanmıştır.132 AİHM kararlarının icrası süreci, konuyla ilgili gelişmeler için çok önemli bir etkendir. MEB’ye DKAB ders kitaplarının AİHS ile uyumlu hale getirilmesi için halihazırda bir çalışma yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi edinme başvurusu üzerine, 24 Haziran 2020 tarihinde aşağıdaki cevap alındı: Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretim programı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararları da dikkate alınarak 2018 yılında yenilenmiş ve 2018-2019 öğretim yılından itibaren uygulamaya konulmuştur. Söz konusu programa göre hazırlanan ders kitapları da okullarımızda okutulmaya başlanmıştır.133 Daha yakın tarihli bir bilgi edinme başvurusuna verilen cevapta ise şu ifadelere yer veriliyor: “… Program geliştirme bir süreç işidir; toplumsal ihtiyaçlar, eğitim öğretim yaklaşımlardaki gelişmeler gibi unsurlara bağlı olarak bu çalışmalar öteden beri yapılagelmiştir.”134 Bu bilgiden MEB ve Din Öğretimi Genel Müdürlüğü için DKAB ders program ve kitaplarının geliştirilmesi sürecinin devam edeceği düşünülebilir. Buna göre konunun paydaşları, eğitim ve öğretim yaklaşımları üzerine çalışan kurumlar, ki bu bağlamda eğitim ve öğretim yaklaşımlarının geliştirilmesi sürecinde dikkate alınması gereken insan hakları hukuku alanında çalışan aktörler de dahil olmak üzere, arasında fikir alışverişi ve çalışmalar DKAB ders programının geliştirilmesi süreci için büyük önem taşımaktadır. Yine de, gerek MEB’nin yukarıda yer verdiğimiz Haziran 2020 tarihli cevabı gerekse Hükümet tarafından Ocak 2021 tarihinde Zengin Grubu davalarıyla ilgili olarak Bakanlar Komitesi’ne sunulan cevapta yer alan benzer ifadeler, DKAB ders program ve kitaplarıyla ilgili AİHM bulgularına yönelik olarak bu raporun yazıldığı dönemde yeni bir çalışma bulunmadığına işaret ediyor.135 Oysa aşağıda ayrıntılı bir şekilde ortaya konacağı gibi, MEB Yayınları tarafından yayınlanan 4-10 ve 12. Sınıf ve Dikey Yayıncılık tarafından yayınlanan 11. Sınıf ders kitapları tarafsızlık, nesnellik ve doktrinsel olmama, çocuğun din veya inanç özgürlüğü, çocuğun katılım hakkı ve ebeveynlerin çocuklarını kendi dini veya felsefi görüşleri doğrultusunda yetiştirme hakları ile uyumu açısından incelendiğinde, kitaplarda önemli sorunların bulunduğu ve bunların mevcut haliyle AİHS standartlarıyla uyum sağlanamadığı görülecektir. 130 Gözaydın, İ. (2009). Türkiye’de “Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi” Ders Kitaplarına İnsan Hakları Merceğiyle Bir Bakış. Tüzün, G. (der.), Ders kitaplarında insan hakları II: Tarama sonuçları içinde. İstanbul: Tarih Vakfı. 131 Örneğin, İnanç Özgürlüğü Girişimi, Protestan Kiliseler Derneği Hak İhlalleri İzleme Raporları, Tarih Vakfı ve Azınlık Hakları Grubu Raporları. 132 Önceki eğitim programına ilişkin bir değerlendirme için bkz., Yıldırım, M., 2011-2012 Öğretim Yılında Uygulanan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Programına İlişkin bir Değerlendirme, Eğitim Reformu Girişimi, 2012. 133 2002662931 sayılı 4 Haziran 2020 tarihli bilgi edinme başvurusuna MEB Programlar ve Öğretim Materyalleri Daire Başkanlığı tarafında 24 Haziran 2020 tarihinde verilen cevap. 134 8 Ocak 2021 tarihli ve 8 2005709013 2005851265 sayılı bilgi edinme başvurusu cevabı. 135 Yukarıdaki dn. 126. 38