YARGI, DKAB KİTAPLARI VE MUAFİYET MEKANİZMASI - SÜREÇ GÖSTERGELERİ
DKAB ders kitabı içeriğinin insan hakları standartlarıyla uyumlu olması için gözetilmesi
gereken temel standartlar yukarıda ayrıntılı bir şekilde sıralanmıştır. Bunlar arasında, çocuğun düşünce, din ve vicdan özgürlüğüne, katılım hakkına ve ebeveynlerin çocuklarını
kendi dini ve felsefi görüşleri doğrultusunda yetiştirme hakkına saygı gösterme yükümlülükleri ve bununla bağlantılı olarak “dinler hakkında eğitim veya din kültürü” niteliğine
sahip olması gereken kitap içeriklerinin tarafsızlık ve nesnellik, kapsayıcılık, doktrinsel
olmama gibi niteliklere sahip olma koşulu aşağıdaki değerlendirmede öncelikli olarak ele
alınacaktır. Değerlendirme, MEB Yayınları tarafından yayınlanan 4-10 ve 12. Sınıf ve Dikey Yayıncılık tarafından yayınlanan 11. Sınıf DKAB ders kitaplarını kapsamaktadır.136
Özel yayınevleri tarafından yayınlanan DKAB ders kitapları inceleme dışında bırakılmıştır. Ayrıca ders kitaplarına ilişkin göz önünde bulundurulması gereken diğer standartlarla
ilgili bir değerlendirme bu çalışma kapsamı dışındadır.
Ders kitapları, diğerlerinin inançları hakkında farkındalık yükseltme, toplumlarda ve dünyada bulunan inançların çeşitliliği konusunda anlayışın ve
saygının geliştirilmesi süreçlerinde araçtır. Ders kitapları önyargıları ortadan
kaldırmak, çoğulculuğu bir varlık olarak sunmak ve kişinin inancını açıklama
hakkı temelinde karşılıklı anlayışı teşvik etmek konusunda yardımcıdır. Hoşgörü, basmakalıp tipleme ve ayrımcılıkla karşı karşıya kalındığında eleştirel düşünce ve bireysel seçimin bağımsızlığının geliştirilmesine katkıda bulunurlar.137
Dinler ve inançlar hakkında öğretimin dini bağlılık ve mezhep odaklı olmaması anlayışıdır. Öğrencinin dinlere ve inançlara dair farkındalığı için çabalar, ancak öğrencinin bunların herhangi birini kabul etmesi için baskı uygulamaz; dinlerin ve inançların uygulanmasını değil, bunlar hakkında araştırmayı
destekler; öğrencilere çok çeşitli dini ve dini olmayan görüşleri sergileyebilir,
ancak belirli bir görüşü dayatmaz; dinlerin ve inançların herhangi birini desteklemeden veya karalamadan bunlar hakkında eğitim verir; öğrencileri çeşitli
dinler ve inançlar hakkında bilgilendirir, öğrencileri herhangi bir dine ya da
inanca uymaya veya dönüştürmeye zorlamaz. TOLEDO Kılavuz İlkeleri
Tarafsız/Doktrinsel olmayan
Dinler hakkında öğretimin tarafsız, nesnel ve doktrinsel olmayan bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.138 DKAB ders kitaplarında Tanrı’nın varlığı ve doğası, Kur’an-ı
Kerim, Hz. Muhammed, dünyanın oluşumu, insanın ve hayatın amacı, ölüm, ölüm sonrası, melekler ve cinler gibi varlıklar hakkında her sınıf düzeyinde ilahiyat disiplini temel alınarak İslam dininin doktrinleri pozitif önermeler şeklinde sunuluyor.
136 MEB Yayınları tarafından yayınlanan 11. Sınıf ders kitabına ulaşılamamıştır. Ancak Dikey Yayınları tarafından yayınlanan
ders kitabı MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın 18.04.2019 tarih ve 8 sayılı kurul kararıyla 2019-2020 öğretim yılından
itibaren beş yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edilmiştir.
137 Yazarın çevirisi, UNESCO, yukarıdaki dn. 12, s. 9.
138 Toledo İlkeleri, yukarıdaki dn. 3., BM İHK 22 Sayılı Genel Yorum, yukarıdaki dn.28 ve AİHM kararları yukarıda uluslararası
hukuk bölümünde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
39