BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ ile oluşturulduğuna, bu kurum ve kuruluşlar belirlenirken hangi ölçütlerin göz önünde tutulduğuna dair açık kaynaklardan herhangi bir bilgiye erişilememiştir. TİHEK’in faaliyetlerine bakıldığında yalnızca TİHEK Kanunu md. 22(2) kapsamında insan hakları sorunlarını tartışmak ve insan hakları konularında bilgi ve görüş alışverişinde bulunmak amacıyla, bazı istişare toplantıları gerçekleştirildiği görülmektedir.77 4. TİHEK ve STÖ’lerle İş Birliği Uluslararası standartlara göre eşitlik kurumlarının ayrımcılıkla mücadele yürüten STÖ’lerle iş birliği büyük önem taşımaktadır. TİHEK Kanunu’nda birden fazla yerde kurumun STÖ’lerle iş birliğine gidilebileceği ifade edilmiştir. Md. 9(1)(n) Kurumun görevlerinden birisi ayrımcılıkla mücadele kapsamında faaliyet yürüten STÖ’lerle iş birliği yapmaktır. TİHEK Kanunu md. 9(1)(ö)’ye göre Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerinin uygulanmasını izlemek, bu sözleşmeler uyarınca kurulan inceleme, izleme ve denetleme mekanizmalarına Türkiye’nin sunmakla yükümlü olduğu raporların hazırlanması sürecinde de STÖ’lerden yararlanılması gerekmektedir. Md. 14(4)’ göre ise Kurumun, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere STÖ’lerin katılımı ile en fazla bir yıl süreyle görev yapabilecek geçici komisyonlar oluşturabilmesi mümkündür. Md. 22’ye göre ayrımcılık yasağıyla ilgili konularda sorunları ve çözüm önerilerini tartışmak, bu konularda bilgi ve görüş alışverişinde bulunmak amacıyla, STÖ’lerin katılımıyla istişare komisyonu oluşturulabilecek ve ayrıca Kurum tarafından insan hakları sorunlarını tartışmak ve insan hakları konularında bilgi ve görüş alışverişinde bulunmak amacıyla, STÖ’lerin da katılımıyla merkezde ve illerde istişare toplantıları gerçekleştirilebilecektir. Son olarak TİHEK Kanunu md. 19(3)’e göre Kurumun görev ve yetki alanına giren konularda yerinde inceleme ve araştırma yapmak üzere, Başkanın belirleyeceği Kurum personelinin başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla heyet oluşturulabilir. Bu durumda STÖ’lerin da heyetlerde yer alması düşünülüyorsa, bu STÖ’ler Başkan tarafından belirlenecektir. 703 sayılı KHK ile md. 10(2) değiştirilmeden önce STÖ’lerin Kurul üyelerinden yedisi için aday göstermeleri mümkün iken bu olanak ortadan kaldırılmıştır. Görüldüğü üzere TİHEK Kanunu’nda STÖ’lerle iş birliğine ilişkin bir dizi hüküm mevcuttur. STÖ’lerle iş birliğinin boyutu geniş görünmekle birlikte kaç STÖ’nün bu çalışmalara katılabileceği, katılacak STÖ’lerin nasıl belirleneceği Kanunda düzenlenmemiştir ve Kuruma geniş bir takdir alanı bırakılmıştır. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik78 (Bundan sonra “TİHEK Yönetmeliği” veya “Yönetmelik” olarak anılacaktır) md. 87(3)’e göre istişare komisyonuna hangi STÖ temsilcilerinin katılacağına ve Komisyonun üye sayısını tayine Kurul yetkilidir. Komisyon üyelerinin belirlenmesinde, Kurumun görev alanıyla ilgili konularda teorik veya pratik çalışmaları bulunanlara öncelik verileceği belirtilmiştir. Görüldüğü üzere STÖ’lerin belirlenmesi için öngörülen ölçüt nesnel olmaktan uzaktır. TİHEK Yönetmeliği md. 90(1)’e göre İstişare Komisyonu’nun altı ayda 77 Ör. bkz, TİHEK, “TİHEK İl İstişare Toplantılarının Üçüncüsünü Sakarya’da Gerçekleştirdi.”, 26.02.2020, https://www.tihek.gov. tr/tihek-il-istisare-toplantilarinin-ucuncusunu-sakaryada-gerceklestirdi/; “TİHEK Konya İl İstişare Toplantısı Gerçekleştirildi.”, https://www.tihek.gov.tr/tihek-konya-il-istisare-toplantisi-gerceklestirildi/; “TİHEK İstanbul İl İstişare Toplantısı Gerçekleştirildi”, https://www.tihek.gov.tr/turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-istanbul-il-istisare-toplantisi-gerceklestirildi/ (erişim:31.07.2020). 78 Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, 24.11.2017 tarihli ve 30250 sayılı Resmi Gazete. 36