10 Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi Dünyanın bütün ülkelerinde bu olumsuz tutumlar engelli kişilerin, sosyal, yasal ve çevresel engeller ve hatta aşağılayıcı bir dil kullanılması yoluyla dışlanmasına neden olmuştur. Dil İnsanların dışlanmasına vesile olan en önemli etkenlerden biri dildir. Engelli kişilerin farklılıklarını olumsuz bir şekilde ön plana çıkaran kelimeler insanların kendilerini değersiz hissetmelerine neden olmaktadır. Bu türden bir dil, doktorlar, terapistler ve öğretmenler gibi meslek mensupları tarafından kullanılabildiği gibi, gazetelerde ve sokaktada kullanılmaktadır. Böyle bir dil kullanılmasının sonucu olarak insanlar engellilerle dalga geçmeye başlamakta veya onları dışlamaktadır. Engelliler hakkında konuşurken kullanılan aşağıdaki farklı ifade biçimleri üzerine düşünün: Buradaki ifadeler yerine… Bunları kullanabilirsiniz… • özürlü, sakat • engelli kişi • topal • yürüme engelli, hareket etme engeli olan insanlar • tekerlekli sandalyeye mahkum, • tekerlekli sandalye kullanan • sağır ve dilsiz • işitme engelli, konuşma engelli Sosyal ve Yasal Engeller Pek çok yerde, devletlerin ve toplumdaki diğer insanların kabul ettiği yasalar, politikalar ve uygulamalar engelli kişilerin en temel insan haklarından mahrum bırakılmalarına yol açmıştır. Bu haklar arasında aşağıdakiler yer alır: • Yaşam hakkı • Oy verme hakkı • Evlenme hakkı • Çalışma hakkı • Çocuk ve aile sahibi olma hakkı • Miras hakkı • Okula gitme hakkı • Başka insanlara tanınan ve engelli kişilerin ihtiyaç duyduğu hizmetlere erişme hakkı Çevresel Engeller Çevresel engeller de dışlanmaya neden olmaktadır. Binaların, ürünlerin, hizmetlerin veya açık alanların engelli kişiler tarafından kullanılmasını zorlaştıracak şekilde tasarlanmasıyla çevresel engeller oluşur. Çevresel engeller, engelli kişilerin topluma eşit katılımını önleyen sonuçlar doğurur. Örneğin, psikososyal engeli olan bir kişi, bir markette karşılaştığı bilgi yoğunluğu karşısında zorluk çekebilir. Tekerlekli sandalye kullanan bir insan, çukurlu bir yolda veya kaldırımda hareket edemeyebilir. Görme engeli olan bir kişi, Braille alfabesi veya kapı işaretleri kullanılmayan bir binada doktorunun muayenehanesini bulmakta zorluk çekebilir.