DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER Gerçekleştirilen etkinliklerde eğiticiler, çocukların görüşlerini özgürce, dışlanma kaygısı yaşamadan ifade edebilecekleri güvenli alanlar sağlamalıdır. Çocukların etkinliklere güvenli katılımlarının sağlanabilmesi, eğiticilerin kişisel yaklaşımlarına bırakılmadan güvence altına alınmalıdır. Sosyal Etkinlik İzinleri Yönergesi’ne göre etkinliklerde görev alacak kişilere ilişkin bilgiler ve bu kişilerin yeterliklerini kanıtlayacak belgeler, etkinlik izni için yapılacak başvuru esnasında istenecektir. Yönergede bu maddeye yer verilmesi, uygun değerlendirme ölçütleri eşlik ettiği takdirde, geçmiş yıllarda protokol kapsamında yapılan etkinliklerde görev alan öğreticilerle ilgili kamuoyunda oluşan kaygıları gidermeye yönelik olumlu bir adım olabilir. Bu yaklaşımın hem genel olarak sosyal etkinlikler için hem de protokoller aracılığıyla düzenlenen etkinlikler özelinde benimsenmesinde yarar olacaktır. İncelenen protokol metinlerinde kurumların ve il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinin genel müdürlüklere belirli aralıklarda raporlar gönderdiği ve bu raporların genel müdürlükler tarafından değerlendirildiği bilgisi veriliyor. Ayrıca protokol kapsamında yürütülen iş ve işlemlerin denetiminin mevzuata göre yapılması MEB’e bağlı farklı seviyelerdeki birimler tarafından üstleniliyor. Yapılan etkinliklerin izleme ve değerlendirme süreçlerine, iletilen raporların hangi ölçütler üzerinden değerlendirildiğine ilişkin başka bilgiye ulaşılamıyor.155 Denetlemelere dayanak olarak yalnızca mevzuatın kullanıldığı anlaşılıyor. Değerlendirme ve denetim süreçlerinde, mevcut mevzuatın yanı sıra genel olarak çocuk haklarının, özel olarak çocuğun katılım hakları ile din veya inanç özgürlüğünün yaşama geçmesine yönelik açık ve somut izleme ölçütlerine ihtiyaç vardır. Raporun ikinci bölümünde sunulan norm ve standartların, bu ölçütlerin belirlenmesinde temel alınması gerekir.156 Son olarak, din veya inanç özgürlüğü bakımından okul ortamında çocukların herhangi bir zorlamayla karşılaşıp karşılaşmadığının izlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması devletin yükümlülükleri arasındadır.157 Eğitimde çoğulculuk ile inanç özgürlüğünü konu alan güncel bir araştırma raporunda yer verilen, çocuklar ve ebeveynler için erişilebilir ve etkili şikayet mekanizmaları sunulması önerisi ile STÖ’lerin de izleme yapabilmesine olanak tanınması önerisi bu çalışmada ortaya konulan ihtiyaçlar bakımından da önem taşıyor.158 155 Yeni bir düzenleme olan MEB Sosyal Etkinlik İzinleri Yönergesi’nde, izin kapsamındaki etkinliklerin tamamının ilgili okul/ kurum, il/ilçe millî eğitim müdürlükleri ile ilgili birim tarafından gerçekleştirileceği belirtiliyor. İzin alınmadan veya izne aykırı olarak gerçekleştirilen sosyal etkinlikler için adlî ve idarî yollara başvurulabileceği ve gerekli görüldüğü takdirde sosyal etkinlik izninin iptal edilebileceği belirtiliyor. Ayrıca etkinlik iznini imzalayan genel müdürlüklerin onayladıkları faaliyetlere ilişkin izleme ve değerlendirme yapmak için saha ziyaretleri yapabileceği ekleniyor. 156 Türkiye’den farklı kurumların uluslararası çocuk hakları norm ve standartlarını dikkate alarak hazırladığı örnekler için bkz. ÇOÇA, 2020; ICC, 2017; Çocuğa Karşı Şiddeti Önlemek İçin Ortaklık Ağı, 2019a; Çocuğa Karşı Şiddeti Önlemek İçin Ortaklık Ağı, 2019b. 157 Yıldırım, 2017. 158 A.g.e 59