Birleşmiş Milletler
CRPD/C/GC/4
40. Madde 4 (2), Taraf Devletlerin ekonomik, sosyal ve kültürel haklara ilişkin mevcut
kaynaklarının azamisine ulaşmak ve gerektiğinde bu hakların tam olarak
gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla uluslararası işbirliği çerçevesinde tedbirler
almalarını gerektirmektedir. Aşamalı gerçekleştirme, Madde 24'ün tam olarak
gerçekleştirilmesi için, Taraf Devletlerin, olabildiğince hızlı ve etkili bir şekilde
hareket etmeye yönelik belirli ve sürekli bir yükümlülüğü olduğu anlamına gelir.12
Bu, iki eğitim sisteminin sürdürülmesi ile uyumlu değildir: genel eğitim sistemi ve
özel/ayrılmış eğitim sistemi. Söz konusu hakların tam olarak yerine getirilmesine
ilişkin olarak Taraf Devletler için net yükümlülükler oluşturmak üzere, aşamalı
gerçekleşme Sözleşmenin genel amacı ile birlikte okunmalıdır. Benzer şekilde,
Taraf Devletler, bütçelerinin bir kısmını kapsayıcı eğitimin gelişimine aktarmayı da
içerecek şekilde eğitim bütçesini yeniden tanımlamaya teşvik edilmektedir. Bu
açıdan kasıtlı olarak alınan geriletici tedbirler, engelli öğrencileri herhangi bir eğitim
kademesinde orantısız bir şekilde hedef almamalıdır.13 Bunlar, yalnızca kriz
dönemiyle sınırlı geçici bir önlem olmalı, gerekli ve orantılı olmalı, ayrımcı
olmamalı ve eşitsizlikleri hafifletmek için mümkün olan tüm tedbirleri içermelidir.14
41. Aşamalı gerçekleştirme, derhal uygulanabilir olan yükümlülükleri etkilemez.
Ekonomik,
Sosyal
ve
Kültürel
Haklar
Komitesi,
Taraf
Devletlerin
yükümlülüklerinin niteliğine ilişkin Genel Yorum No.3’ün (1990) belirttiği üzere,
Taraf Devletlerin en azından eğitim hakkının, eğitimin temel seviyelerinde
sağlanmasına ilişkin asgari bir temel yükümlülüğü vardır.15 Dolayısıyla Taraf
Devletler, aşağıdaki temel hakları ivedilikle uygulamalıdır:
(a) Eğitimin hiçbir alanında ayrımcılık yapılmaması ve uluslararası alanda
yasaklanmış ayrımcılık sebeplerinin tümünü içermesi. Taraf Devletler,
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, Genel Yorum No. 3, Taraf Devletlerin
yükümlülüklerinin niteliği (1990), para. 9.
13
A.g.e.
14
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi Başkanının 16 Mayıs 2012 tarihinde Ekonomik, Sosyal
ve Kültürel Haklar Sözleşmesine Taraf Devletlere gönderdiği mektup.
15
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, Genel Yorum No. 3.
12