eden zihinsel engelli bireylere tazminat sağlamak üzere uygun Sözleşme’nin 2. maddesiyle
bağlantılı olarak 13. maddesinin (etkili başvuru hakkı) ihlal edildiğine hükmetmiştir.34
Ionel Garcea adına Romanya İnsan Haklarını Koruma Derneği –Helsinki Komitesi/
Romanya Kararı
Başvuru, 2007 yılında ölen tutuklu Garcea adına Romanya İnsan Haklarını Koruma Derneği –
Helsinki Komitesi isimli sivil toplum örgütü tarafından yapılmıştır.
Garcea, yedi yıllık hapis cezasını çekerken, akıl hastalığı ve diğer sağlık sorunları olduğu tespit
edilmiş ve cezaevi sağlık servisinde düzenli gözlem altında tutulmuştur. Başvuran dernekle,
hapis cezasının başlangıcından itibaren iletişim içinde bulunmuşlardır. 2004 yılının Ağustos
ayında, alnına çivi batırmıştır ve 2005 yılının başında intihar girişiminde bulunmuştur. Garcea
birçok kez dövüldüğünü, kelepçelendiğini ve hastane yatağına zincirlendiğini iddia etmiştir.
Başvuran dernek, Garcea’yı ziyaret ettikten sonra yerel makamlara şikâyette bulunmuş, yeterli
tedavinin sağlanmamasının işkence teşkil ettiğini ifade etmiş ve cezaevi yetkililerini Garcea’ya
karşı güç kullanmayı bırakmaya davet etmiştir. 2007 yılının Haziran ayında, Garcea kafasına
bir çivi daha batırmış ve sivil bir hastanede ameliyat olmuştur. Cezaevi hastanesine döndükten
sonra, 2007 yılının Temmuz ayında ölmüştür.
Başvuran dernek, Garcea’nın tedavisine ilişkin soruşturma başlatılmasını talep ederek cezaevi
idaresine şikâyette bulunmuştur. Savcılık, cezaevi doktorları hakkında kovuşturmaya yer
olmadığına dair karar almışlardır. Uygun olmayan sağlık bakımı nedeniyle kötü muamele
iddialarına ilişkin olarak, temyiz mahkemesi, Garcea’nın ölümüne zemin hazırlayan koşulların
tespit edilmesi gerektiğine hükmettikten sonra 2011 yılının Şubat ayında soruşturmanın
devamına karar vermiştir.
Hukuksal Değerlendirme – Madde 34: Hükümet, başvuran derneğin, ratione personae (kişi
bakımından uygulama) kriterini yerine getirmediğini ve Garcea ile güçlü bir bağlantısı
olduğunu göstermediğini belirtmiştir. Mahkeme, Valentin Câmpeanu adına Centrefor Legal
Resources / Romanya davasında, istisnai durumlarda ve ciddi nitelikte iddiaların bulunduğu
davalarda, avukat yokluğunda ve kurbanın Sözleşme uyarınca yapılan başvurudan önce ölmüş
olması dikkate alınmayarak, derneklerin kurbanları temsil etmelerinin mümkün olduğuna karar
verdiğini hatırlatmaktadır. Bu davada olduğu gibi, Sözleşme’nin 2, 3 ve 13. maddelerinin ihlal
edildiğine ilişkin ciddi iddialar, bilinen hiçbir yakını olmayan ve akıl hastalığı olan bir kişi
hakkındadır. Câmpeanu’dan farklı olarak, Garcea yaşadığı dönemde şikâyette bulunma
fırsatına sahip olmasına ve kendisini temsil eden dernekle göreceli olarak yakın bir ilişkisi
olmasına rağmen, Mahkeme, başvuran şirketin Garcea’yı fiilen (de facto) temsil etme hakkının
olduğu görüşündedir.35
34
www.inhak.adalet.gov.tr,T.C adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İnsan
Hakları Daire Başkanlığı,AHİS ve Engelliler Tematik Bilgi Notu,2015
35
https://hudoc.echr.coe.int/tur#{"languageisocode":["TUR"],"appno":["2959/11"],"documentcollectionid2":["C
HAMBER"],"itemid":["001-168677"]}
81