-9-
CDL-AD(2019)017rev
B. Toplantılar ve Yeni Teknolojiler
20. Çevrimiçi toplantılar. İnternet tabanlı teknolojiler, barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının
kullanılmasında giderek artan bir rol oynamaktadır. İnternet, toplantılarla ilgili çevrimiçi
aktivizm türleri için kullanılabilir, ve bu tür etkinlikler korunmalıdır. Aynı zamanda internet ve
sosyal medya, toplantıları kolaylaştırmak için meşru birer araç olabilir.
C. Çekirdek Devlet Yükümlülükleri
21. (Barışçıl) toplantılar lehine karine. Barışçıl toplanma özgürlüğü, demokratik bir toplumda
temel bir hak olarak kabul edilir ve mümkün mertebe düzenlemeler olmaksızın yararlanılması
gereken bir haktır.37 (Barışçıl) toplantılar lehine varsayım, yasal veya idari prosedürlere ve
formalitelere uyulmayan durumlarda barışçıl toplantılara karşı hoşgörü ve kısıtlama
yükümlülüğünü içerir.
22. Kolaylaştırmak ve korumak için pozitif yükümlülük. Barışçıl toplanma özgürlüğü
hakkının kullanılmasını kolaylaştırmak ve korumak konusunda Devletlerin pozitif bir görevi
vardır. Bu görev, yasal çerçevenin yanı sıra ilgili kolluk yönetmeliklerine ve uygulamalarına
yansıtılmalıdır. Organizatörün tercih ettiği yerde ve hedef kitlenin 'görebileceği ve işitebileceği'
şekilde toplantıları kolaylaştırma görevini içerir. Koruma görevi, aynı zamanda, toplantı
organizatörlerinin ve katılımcılarının barışçıl toplanma özgürlüğü hakkını baltalamaya çalışan
üçüncü kişilerden veya gruplardan korunmasını da içerir. Bu bağlamda üç özel toplantı türü
bilhassa dikkat çekicidir:
- Karşı gösteriler. Bireylerin, halka açık bir toplantıda ifade edilen görüşlere katılmadıklarını ifade
etmek için karşı göstericiler olarak toplanma hakları vardır. İki toplantının zaman ve mekan
açısından çakışması, muhtemelen ikinci toplantıda iletilecek mesajın önemli bir parçası olacaktır.
Karşı gösteriler, diğer toplantıya fiziksel olarak müdahale etmedikçe ve hafifletilemeyecek veya
önlenemeyecek, mutlak bir şiddet riskine yol açmadıkça hedef kitlelerinin 'görebileceği ve
işitebileceği' şekilde gerçekleştirilebilmeleri için kolaylaştırılacaktır;38
- Eşzamanlı toplantılar. Aynı yer ve zamanda iki veya daha fazla toplantının düzenlenmesi
için önceden bildirimde bulunulduğunda, mümkünse etkinliklerin eşzamanlı olarak
gerçekleştirilmesi kolaylaştırılmalıdır. Her iki toplantı da makul bir şekilde
gerçekleştirilebilecekken, önceden bildirilmiş veya planlanmış bir halka açık toplantıyla aynı
yerde ve aynı zamanda düzenlenecek bir toplantıyı yasaklamak, duruma orantısız ve
muhtemelen ayrımcı bir yanıt vermek anlamına gelecektir. Bu nedenle, 'ilk gelene ilk hizmet '
kuralı, bazı toplantı organizatörlerinin belirli yerleri diğer grupların faydalanmasını engellemek
suretiyle 'bloke etmesini' mümkün kılacak şekilde uygulanmamalıdır; ve
- Spontane ve önceden bildirilmeyen toplantılar. Yeni teknolojilerin ortaya çıkması,
spontane toplantıların gerçekleştirilme olasılığını büyük ölçüde artırmıştır. Bu toplantılar,
sağlıklı bir demokrasinin (istisnai olmaktan ziyade) beklenen bir özelliği olarak görülmelidir.
Makul ve uygun tüm tedbirler alınarak, spontane ve önceden bildirilmemiş toplantıların,
önceden planlanmış toplantılarla eşit derecede kolaylaştırılması ve korunması sağlanmalıdır.
23. Kanunilik. Barışçıl toplanma özgürlüğünü ele alan yasal hükümler, bir bireyin eylemlerinin
yasaları ihlal edip etmeyeceğini değerlendirmesine ve bu tür bir ihlalin olası sonuçlarını
anlamasına yetecek kadar açık olmalıdır.39 Uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumlu, iyi
Bununla birlikte, yetkililer tarafından alınan ve toplanma özgürlüğü hakkına müdahale eden tedbirlerin her zaman iç hukukta yasal
bir temeli olmalı, kanunlar ilgili kişilerin erişimine açık olmalı ve yeterli hassasiyetle hazırlanmalıdır (Vyerentsov / Ukrayna, Başvuru
no. 20372/11, paragraf 52.)
38 Christians against racism and fascism (Irkçılığa ve Faşizme Karşı Hıristiyanlar) / Birleşik Krallık (Başvuru no. 8440/78, 16 Temmuz
1980) davasında Komisyon, gösterilerin genel olarak yasaklanmasının ancak söz konusu gösterilerin ciddi bir kargaşa tehlikesine yol
açması ve bu kargaşanın daha yumuşak tedbirlerle önlenmesinin mümkün olmaması durumunda kabul edilebileceğini belirtmiştir.
39 Vyerentsov / Ukrayna, Başvuru no. 20372/11, paragraf 52.
37