CDL-AD(2019)017rev - 76 - kurmak için kullanılabilir, yönetmeliklerin ve kolluk yaklaşımlarının gözden geçirilmesinin veya daha fazla eğitimin, kaynakların ya da ekipmanın gerekli olabileceği alanları vurgulayabilir. Bağımsız izleme raporları ayrıca Avrupa Konseyi, AGİT /DKİHB ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşları belirli bir ülkede insan haklarına saygı duyulma ve bu hakları koruma düzeyi hakkında bilgilendirmek için yararlı bir kaynak olabilir (bkz. Ek A, Uluslararası insan hakları standartlarının uygulanması). 3. Tıbbi bakıma erişimi kolaylaştırma ve doktorların çalışmalarını koruma görevi 213. Silah çeşitliliğine bağlı olarak artan sağlık riski. Son yıllarda kalabalık kontrolü amacıyla kullanılan silahların çeşitliliğinin arttığı görülmektedir. Bazı durumlarda bu silahlar, eski askeri sınıf silahları da içermektedir. Çoğu zaman, bu tür silahların kullanımı yeterince düzenlenmemekte veya bilinmemektedir. Bu da böylesi silahların yaygın kullanımına veya kötüye kullanılmasına yol açarak toplantılardaki katılımcıların yaralanmasına, sakatlanmasına veya ölümüne neden olur.407 Toplantılar esnasında rutin olarak kullanılan plastik mermi, göz yaşartıcı gaz gibi kimyasal tahriş özellikli maddeler, tazyikli su, sersemletici el bombası (flashbang) veya ses bombası gibi yönelim bozukluğuna neden olan silahlar ya da sonik toplar gibi akustik silahları da içeren kalabalık kontrol teknikleri ve silahları çok büyük ölçüde gelişmiştir ve insan sağlığı için eskisinden çok daha büyük riskler oluşturmaktadır.408 214. Doktorlara erişimi kolaylaştırma görevi. Bu nedenle, devlet yetkililerinin uygun tıp hizmetlerinin kamuya açık toplantılara katılan tüm katılımcıların yanı sıra çevrede bulunabilecek katılımcı olmayan kişiler ve kolluk görevlileri tarafından erişilebilir olmasını sağlamaları daha da önemlidir. Tıp hizmetleri, profesyonel veya gönüllü olarak çalışan sağlık çalışanları veya gönüllü kuruluşlar ya da sokak sağlık görevlileri tarafından sağlanabilir.409 Hastalıkları önlemek ve siyasi bağlantıları, resmi veya gayri resmi statüleri, ırkları veya dinleri ne olursa olsun hasta ve yaralılara bakmak, doktorların ve diğer tıbbi personelin etik görevidir. Yetkililer, bu profesyonel göreve, sağlık sistemlerinin genel işlevlerine ve tıp hizmetlerine, kargaşa ve şiddet sırasında dahi müdahale etmekten her zaman kaçınmalıdır.410 215. Tıp hizmetleri ihtiyaç temelinde verilmelidir. Tıbbi tedavi, ihtiyaç önceliğine dayanmalı ve gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilere sunulmalıdır. Bu bağlamda çocuklar, hamile kadınlar veya engelliler gibi potansiyel açıdan savunmasız durumdaki toplantı katılımcılarının özel ihtiyaçları dikkate alınmalıdır. Ayrıca acil durum araçlarının yaralılara hızlı erişimi sağlanmalı, gönüllü olarak çalışanlar da dahil olmak üzere sağlık personeli, kolluk görevlileri veya diğer toplantı katılımcıları tarafından hedef alınmadan yaralıları tedavi edebilmelidir.411 216. Doktorların çalışmasına müdahale etmeme sorumluluğu. Hükümet ve kolluk kuvvetleri, protestolar ve kargaşa dönemleri dahil olmak üzere, doktorların ve tıp uzmanlarının mesleki görevlerine ve sağlık sistemlerinin genel işlevlerine müdahale etmemeli, doktorların ve tıp uzmanlarının her türlü halka açık toplantı sırasında insanlara uygun bakımı sağlamak için Bkz. "Tebdil-i Kıyafet Ölüm: Kalabalık Kontrol Silahlarının Sağlık Açısından Sonuçları", (Doktorlar ve İnsan Hakları ve Uluslararası Medeni Özgürlükler Örgütleri Ağı, 2016) şuradan ulaşılabilir: <http://physiciansforhumanrights.org/library/reports/lethal-in-disguise.html>. 408 Bu nedenle, kinetik darbeli mermiler (plastik mermiler), özellikle yakın mesafeden ateşlenirse ciddi yaralanma, sakatlık ve ölüme neden olabilir; kimyasal tahriş edici maddeler ("göz yaşartıcı gaz") gözlerde tahrişe, ciltte sızıya, solunum sıkıntısına ve psikolojik yönelim bozukluğuna neden olur ve ciddi yaralanmalara ve ölüme sebebiyet verebilir; tazyikli su, gözleri yaralayabilir ve soğuk havada kullanılırsa hipertermi veya donmaya neden olabilir; yönelim bozukluğu cihazları (flashbang veya sersemletme bombaları) patlarken parçalanabilir ve patlama kaynaklı yaralanma riski taşıyabilir; akustik silahlar (sonik toplar) ise işitme kaybı dahil olmak üzere kulaklara ciddi zarar verme potansiyeline sahiptir. Ayrıca bkz. Ali Güneș / Türkiye, (2012) a.g.e., not 353; İzci / Türkiye (2013), a.g.e., not 353. 409 Protestolarda gönüllü görev yapan sağlık çalışanlarının tarihçesi için bkz. <https://atlantaresistancemedics.wordpress.com/thelibrary/history/> 410 Bkz. "Özgürlüğü Aşağılama: Türkiye'de Göz Yaşartıcı Gazın Silah Olarak Kullanımı ve Sağlık Personeline Yönelik Saldırılar", (İnsan Hakları için Doktorlar, 2013) <http://physiciansforhumanrights.org/library/reports/contempt-for- freedom.html> 411 Aynı yerde. 407