Uluslararası Ayrımcılık Konferansı
nefret söyleminin zemin hazırladığı toplumsal acılar hem daha geniş
anlamda söylemin gücü ve sosyal hayatta var olan eşitsizliklerle ilişkisi
düşünüldüğünde, nefret söylemini ve ayrımcı söylemi tanımlamak ve
tanımak büyük önem taşıyor.
Proje, nefret söyleminin tanımında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 97 Sayılı Tavsiye Kararı’nı esas alıyor. Bu karara göre, "nefret söylemi" ırk nefreti, yabancı düşmanlığı, Yahudi düşmanlığı veya
azınlıklara, göçmenlere ve göçmen kökenli kişilere ve gruplara yönelik saldırgan milliyetçilik ve etnik merkezcilik, ayrımcılık ve düşmanlık
şeklinde ifade bulan, dinsel hoşgörüsüzlük de dahil olmak üzere, hoşgörüsüzlüğe dayalı nefret biçimlerini yayan, kışkırtan, teşvik eden veya
meşrulaştıran her türlü ifade biçimini kapsıyor. Bu haliyle yoruma açık
ve geniş olan nefret söylemi tanımının sınırları bağlama göre çiziliyor.
Yani nerede, ne zaman, kimin, kime yönelik söylediği, söyleyenin etki
gücü gibi faktörler değerlendirilerek tespit yapılıyor. Bir ülkede, belli bir
dönemde nefret söylemi olarak görülebilecek bir söylemin tarihsel, toplumsal, dilbilimsel referansları başka bir yer ve zamanda tamamen farklı
olabiliyor ya da bir benzer bir tehlike teşkil etmediği görülebiliyor.
Çalışmada esas olarak ulusal, etnik ve dinî kimlik temelli nefret
söylemine odaklanılıyor. Aynı zamanda sistematik ve günlük bir tarama
yapılmasa da kadınları ve LGBTİ’leri hedef alan söylemlere dair çarpıcı örnekler de tespit ediliyor. Analiz sürecinde medya araştırmalarında
uygulanan eleştirel söylem analizi yönteminden faydalanılıyor. Medya
içerikleri ve söylem konusunda belli göstergeler oluşturmak amacıyla
önce niceliksel ölçeklemeye başvurulurken, nefret söylemi içeriğinin en
çok nerede (hangi gazetelerde), ne şekilde kendine yer bulduğu ve kimleri hedef aldığı ortaya koyuluyor.
Nefret söylemine odaklanan incelemenin yanı sıra ayrımcı ve ötekileştiren mesajları nefret söyleminden daha kapalı bir şekilde veren, dolaylı şekilde kurgulanmış söylemler de ayrımcı söylem dosya konuları olarak
çalışmaya dâhil ediliyor. Yıl boyunca tespit edilen gündem maddelerinden
ikisi seçilerek, bu konular üzerine detaylı söylem çalışması yapılıyor ve iki
ayrı rapor yayımlanıyor. 2017 yılından beri ise tüm yılın verilerini bir araya getirerek daha geniş ölçekli bir analiz yapmak ve yıl içinde üretilen iki
ayrımcı söylem raporunu da kapsayan bir kaynak oluşturmak amacıyla
120