Ayrımcılığın Önlenmesinde Yerel ve Uluslararası Mekanizmalar: Bosna Hersek Örneği çok önemlidir. BM sözleşme temelli organları bu görevin yerine getirilmesini sağlamak için önemli bir role sahiptir; buna ek olarak özel prosedür mekanizmaları (özel raportörler) da insan hakları sisteminin tamamlayıcı bir parçasıdır. Sözleşme temelli organlar ile özel raportörler arasındaki temel fark, özel raportörlere insan hakları ihlallerinin bildirilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi şartının olmamasıdır. Özel raportörlerin yetkileri tematik olarak veya ülke bazında belirlenebilir. Bosna-Hersek’te İnsan Hakları Bosna-Hersek'teki (BiH) savaşı sona erdiren Dayton Barış Anlaşması, ülkenin "kurucu halkları”nı (Boşnaklar, Hırvatlar ve Sırplar) oluşturdu. Bu durumun sonucu, kendini bu gruplarla özdeşleştirmeyen kişilerin haklarının sınırlanması ve nüfusun belirli kesimlerinin marjinalleştirilmesi durumunu ortaya çıkartmıştır.4 Birleşmiş Milletler (BM) Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Komite, 2006’da bu konunun altını çizmiştir: “Devlet ve Etnisite anayasaları yalnızca ‘kurucu halkların’ (Boşnaklar, Hırvatlar ve Sırplar) üyelerine özel olarak belirli bir otorite ve haklar tahsis etmekte olup, bu etnik gruplara mensup olmayan kişilere resmi olarak ‘diğerleri’ şeklinde atıf yapılmaktadır.” Bu konuda Komite, “Yasa ile güvence altına alınan tüm hakların, ırk ve etnik kökene bakılmaksızın, taraf devlet topraklarındaki herkes için hem yasal hem de fiili olarak korunmasını” zorunlu tutmaktadır.5 Aynı zamanda, BiH Anayasası, uluslararası düzeyde tanınan insan hakları ve temel özgürlüklerin yükümlülüklerini kabul eder ve Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme'nin (AİHS) ve protokollerinin BiH’te doğrudan uygulanmasını ve diğer tüm 4 Pilegaar, L., and Dzumhur, J., Human rights shortcomings of the Dayton Peace Agreement, Forced Migration Review, Dayton +20: Bosnia and Herzegovina twenty years on from the Dayton Peace Agreement, 2015, www.fmreview.org/ 5 Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi Raporu, 2006. Ek No. 18 A/61/18, prg. 31. (http://tinyurl.com/CERD-2006) 199