Uluslararası Ayrımcılık Konferansı geldiğinde bunun onun kaderi haline getirilmiş olmasını ayrımcılık yasağının ihlali olarak görmüştür Mahkeme. İçtihatları arka arkaya sıraladım, çünkü toplantılara biraz geç dahil oldum. Normalde derslerde konuştuğumuz içtihadı apar topar getirdim. Biraz daha sistematik hale getirmek isterdim. Ama yine de bir sonuca bağlayayım. Bu aktardıklarımdan hareketle şunlar söylenebilir: Birincisi, İnsan Hakları Mahkemesi’nin genel olarak, Türkiye yönünden de özel olarak ayrımcılık içtihadı çok zayıftır. Sadece Türkiye ile ilgili karar sayısı on beş tanedir ki bunlardan ilki 2004 yılında verilmiştir. Bunda Türkiye’de ayrımcılığın olmaması değil, hem başvurucuların bu yöndeki iddialarını güçlü temellendirememesi hem de Strazburg’un yaklaşımındaki sorunlar etkilidir. Avukatların ayrımcılık hukukuna yönelik bilgi birikimlerini artırmaları ve olağan hukuk yollarında bu iddiaların da üzerine gitmeleri ve bu yönden de bağımsız ihlal iddialarını sadece “ayrımcılığa uğradık” iddiasıyla sınırlı kalmadan ileri sürmeleri önemlidir. Bu avukatlara yönelik sonucumuz. İkincisi, İnsan Hakları Mahkemesi son yıllarda ayrımcılık konusundaki ispat kurallarında başkalaşmaya gitti. Bu bağlamda istatistikler çok önemli hâle geldi. Bu istatistiklerin hak mağdurları tarafından toplanması çok güçtür. Bu nedenle insan hakları alanında çalışan demokratik kitle örgütlerine çok önemli işler düşmektedir. Bu verilerin toplanması, ayrımcılık konusunda delil olarak kullanılabilmesi için kendi çalışma alanlarında özel olarak çalışmaları ve Mahkeme’nin dostu (amicus curiae) sıfatıyla yargılama süreçlerine dahil olmaları önerilir. Bu sonuç da demokratik kitle örgütlerinin temsilcilerine yöneliktir. Üçüncüsü, İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ek 12 no’lu Protokol yürürlüğe girmiştir. Ayrımcılık yasağının iç hukuktaki herhangi bir hak yönünden ihlali iddialarının ileri sürülmesi bu protokol uyarınca mümkündür; fakat Türkiye henüz bu protokole taraf değildir. Buna taraf olunması için bu alanda çalışan herkesin özel olarak kampanya yapması önerilir. Eğer tutarlı bir ayrımcılık karşıtı konumda bulunulması gerekiyorsa, tutarlılık adına bu protokole de taraf olunması gerekir. Bu da hükûmet yetkililerine yönelik bir sonuç, bir çağrı olsun. Beni dinleme zahmetine katlandığınız ve sabrınız için teşekkür ediyorum. 228