Lionel Blackman Adil Yargılama Kuralları Bu bölümde ceza yargılamalarının tabi olduğu temel kuralları sade bir dille tek tek ortaya koymayı amaçlıyoruz. Adil yargılanma hakkı, Uluslararası Medeni Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nde (MSHUS), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİHS) ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili bölümlerinde güvence altına alınmıştır. AİHS’in konuyla ilgili en önemli maddesi 6. maddedir. Bu madde kapsamı bakımından çok geniştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 6. maddedeki ifadeleri yorumlayan ve uygulayan pek çok karar vermiştir. Burada bütün bunları ele alma imkanımız yok. Gerektiğinde size dava gözleminizde destek veren STÖ, raporunuza katkıda bulunması için bir uzman hukukçudan danışmanlık alabilir. Bu katkı, 6. maddeye ve AİHM içtihadına atıfta bulunabilir. Benzer şekilde, bir uzman hukukçu Türkiye’deki ilgili kanunlara atıfta bulunarak raporunuza değerli katkılar sunabilir. Ancak, hukuki metinleri anladığınızdan eminseniz ve bu metinlere uyulduğu veya metinlerin ihlal edildiğini düşündüğünüzde atıfta bulunmak istiyorsanız bunu yapabilirsiniz. Ayrıca yayımlanmadan önce çalışmanızın bir hukukçu tarafından kontrol edilmesini isteyebilirsiniz. AİHS MADDE 6 - Adil Yargılanma Hakkı 1. Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir. Ancak, demokratik bir toplum içinde ahlak, kamu düzeni veya ulusal güvenlik yararına, küçüklerin çıkarları veya bir davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veyahut, aleniyetin adil yargılamaya zarar verebileceği kimi özel durumlarda ve mahkemece bunun kaçınılmaz olarak değerlendirildiği ölçüde, duruşma salonu tüm dava süresince veya kısmen basına ve dinleyicilere kapatılabilir. 2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır. 3. Bir suç ile itham edilen herkes aşağıdaki asgari haklara sahiptir: a) Kendisine karşı yöneltilen suçlamanın niteliği ve sebebinden en kısa sürede, anladığı bir dilde ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek; b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmak; c) Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek; d) İddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek, savunma tanıklarının da iddia tanıklarıyla aynı koşullar altında davet edilmelerinin ve dinlenmelerinin sağlanmasını istemek; e) Mahkemede kullanılan dili anlamadığı veya konuşamadığı takdirde bir tercümanın yardımından ücretsiz olarak yararlanmak. 16 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 16 27.05.2017 17:34