Lionel Blackman MSHUS MADDE 15 – Kanunsuz Ceza Olmaz İlkesi 1. Hiç kimse, işlendiği zamanda ulusal ya da uluslararası hukuk bakımından suç sayılmayan bir fiil ya da ihmal yüzünden suçlu sayılamaz. Suç sayılan bir fiile, işlendiği zaman yürürlükte olan bir cezadan daha ağır ceza verilemez. Fiilin işlenmesinden sonra yasalarda bu fiile karşılık daha hafif bir ceza öngörülecek olursa, fiili işleyene bu ikinci ceza uygulanır. 2. Bu maddenin hiçbir hükmü, işlendiği sırada uluslar topluluğunun kabul ettiği genel hukuk ilkelerine göre suç sayılan bir fiil ya da ihmal yüzünden bir kimsenin yargılanmasını ya da cezalandırılmasını engelleyemez. Adil yargılama hakkına ilişkin ayrıntılı bilgi için bakılabilecek kaynaklar: Abdullah Çelik, Adil Yargılanma Hakkı Rehberi, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 2014. Ceza yargılamalarında adil yargılama hakkına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yayını: Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights: Right to a Fair Trial (Criminal Limb) Soru: Kurallara uyulduğunda da bunu rapora almamı mı bekliyorsunuz? Cevap: Evet, lütfen. Unutmayın, nesnel olacaksınız. Buna göre, yargılamada hem uyulan hem ihlal edilen temel kuralları raporlamanız gerekir. Bunu yaptığınızda raporunuz daha etkili olacaktır. Adil yargılama kuralları şu şekildedir: Adil yargılama kuralları kısaca aşağıda özetlenmiştir. Kurallar arasında herhangi bir öncelik sıralaması yapılmamıştır. 1. Hâkimin tarafsız olması gerekir. Buna göre, hâkim önyargılı olmamalıdır. Davadaki taraflardan birini kayırmamalıdır. Ceza Muhakemeleri Kanunu (CMK) taraflardan biri hâkimin taraflı olduğunu düşünüyorsa ne yapılması gerektiğini 24. maddede belirtmektedir. Bir hâkimin taraflardan biri aleyhine karar alması nedeniyle taraflı olduğu kolaylıkla düşünülebilir. Bu şekilde düşünmenin bir tehlikesi vardır. Aslında bir taraf aleyhine verdiği kararların hepsi hukuki olarak doğru olabilir. Bu yüzden belli bir taraf aleyhine verilen kararları temel alarak davada taraflı davranıldığını göstermek istiyorsanız, bunun için çok net gerekçelerinizin olması lazım. Bu durumda dahi hâkim ancak bu taraf aleyhine ısrarla yanlış bir şekilde karar verdiyse hâkimin taraflı olduğu söylenebilir. En nihayetinde dürüst hâkimler bile yasayı yanlış anlayabilir. Yasayı yanlış anlamış olması bir hâkimin taraflı olduğu anlamına gelmez. 18 İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 18 27.05.2017 17:34