2-Örgütlenme Özgürlüğü Hakkı
Örgütlenme Özgürlüğüne İlişkin Ulusal Mevzuat
Örgütlenme özgürlüğü Anayasa’da düzenlenmekle birlikte genel çerçevesi medeni kanunda çizilmiş Dernekler Kanunu, Vakıflar Kanunu, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi
Kanunu, Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde düzenlenmiştir.
ANAYASA
A. Dernek kurma hürriyeti
MADDE 33- (Değişik: 23/7/1995-4121/2 md.; 3/10/2001-4709/12 md.)
Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi,
genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve
kanunla sınırlanabilir.
Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda
gösterilir.
Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten
alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, 24 saat
içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını 48 saat içinde açıklar; aksi halde,
bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar.
Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin
gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.
Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.
Örgütlenme özgürlüğüne ilişkin mevzuatı sıralamak gerekirse Anayasa, Medeni Kanun,
Dernekler Kanunu, Vakıflar Kanunu, Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanunu, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, Dernekler Yönetmeliği ve Vakıflar
Yönetmeliği sayılabilir.
A- Dernekler Mevzuatı
Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten
çıkma hürriyetine sahiptir. Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dernek kurma hürriyeti ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç
işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak ile başkalarının hürriyetlerinin
korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir. Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hakim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir
(Anayasa md. 33).
Dernekler, “gerçek veya tüzel en az yedi kişinin” kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak
bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek sure-
49