II. ULUSLARARASI AYRIMCILIK KONFERANSI Dünyanın en zengin ülkelerindeki en donanımlı tıbbi sistemleri bile zorlayan COVID-19 pandemi süreci, ekstrem durumlarda sağlık kaynaklarının nasıl en iyi şekilde kullanılacağı üzerine tıp etiği tartışmalarını tetikledi (Annas, 2020; Dudzinski vd., 2020; Fink, 2020; Goold, 2020; Iserson, 2020; Marks, 2020; Persad, 2020; Rhodes, 2020). Pandeminin erken merkezlerinden İtalya’da ve New York’ta yoğun bakım yataklarının ve solunum cihazlarının yetersiz kalması sonucu sağlık çalışanları çok zor triaj kararları vermek zorunda kaldı. Bu kararlar yaşlılara, kronik hastalıkları olanlara ve engelli bireylere karşı ayrımcı bulunarak eleştirildi (Craxi vd., 2020; Powell ve Chuang, 2020). Engelli ve yaşlı hakları savunucuları konuyla ilgili açıklamalar, uyarılar, öneriler yayınladı, davalar açtı ve sağlık hizmetine erişim hakkının yaş ve engellilik durumuna göre kısıtlanamayacağını anlattılar (ARCH Disability Law Centre vd., 2020; Dudzinski vd., 2020; Fink, 2020). Triaj, Fransızca “seçmek, ayırmak, ayırt etmek” anlamlarına gelen trier kelimesinden türetilmiştir. Olağan dışı durumlarda ve acil tıpta, hastaların aciliyet durumuna göre sıralanmasına ve bakım önceliğinin belirlenmesine yönelik pratikleri ifade eder. Napoléon’un savaş doktoru Baron Dominique-Jean Larrey’nin yaralı askerleri rütbeye değil bakım aciliyetine göre sıralamasıyla ortaya çıkmıştır (Iserson ve Moscop, 2007, s. 277). Günümüzde kullanılan triaj prosedürleri de temelde hastaları üç aciliyet seviyesine ayıran bu sistemi andırır: acilen tıbbi tedavi alırsa hayatta kalacaklar; tedavi alsa da almasa da yaşayacaklar; tedavi alsa bile yaşamayacaklar. Triaj, tıbbi kaynakların ve zamanın kısıtlı olduğu durumlarda birinci grubun öncelenmesi anlamına gelir. Amacı genelde, yaşayacak hasta sayısını maksimum seviyeye çıkarmak ve en çok hasta için en iyisini yapmak olarak tanımlanmıştır (Şimşek, 2017, s. 87). Dünyada en çok kullanılan triaj sistemleri şunlardır: Acil Şiddet İndeksi (AŞİ), Manchester Triaj Sistemi (MTS), Avustralya Triaj Sistemi (ATS) ve Kanada Triaj Sistemi (KTS) (Şimşek, 2017, s. 90). Türkiye’de ise üç seviyeli ve kendi içinde beş kategorisi olan renk kodlu bir triaj modeli uygulanır (Şimşek, 2017, s. 94). Protokoller ve uygulamalar farklılık gösterse de kriz durumlarında sağlık etiğinin odak noktasının bireyden beşere geçeği, yani her bir kişiye hakkı ve ihtiyacı olan bakımı sağlama hedefinin en çok sayıda kişiye 108