II. ULUSLARARASI AYRIMCILIK KONFERANSI
yorum. Geri itmeler yasa dışıdır; geri göndermeme ilkesini ve toplu sınır
dışı etme yasağını ihlal eden yargısız iadelerdir. Sınırı geçen insanlara fiziksel saldırılar; cep telefonlarına, eşyalarına ve kimlik belgelerine el koyulması ve bunların imha edilmesi; Türkiye’ye geri dönmeye zorlayarak
hayatların tehlikeye atılmasına yönelik eylemler genellikle çok şiddetlidir (Arsis vd. 2018; Sınır Şiddet İzleme Ağı [BVMN] 2020). Bir başka model de, Poros gözaltı merkezi, askeri tesisler ve ambarlar ve ahırlar gibi
binalardan oluşturulan resmi olmayan ve yarı resmi merkezlerde gözaltına alınmayla ilgilidir (BVMN 2020; Avrupa Konseyi 2020). Geri itmeler,
bu duruma maruz kalan kişilerin ifadeleri ve ender rastlanır durumlarda
–cep telefonlarına el konulması ve askeri bölgelerin erişilemezliği bunu
zorlaştırdığı için– diğer görsel-işitsel materyallerle kapsamlı bir şekilde
belgelenmiştir (BVMN 2020). Mart 2020'den bu yana iki model daha ortaya çıkmıştır: Yalnızca Meriç bölgesinin içinden değil, daha iç kesimlerden, Batı Yunanistan’daki Selanik ve Igoumenitsa’ya kadar kamplardan
da (BVMN 2020) iade ve geri itmelerin genişlemesi ve hareket halindeki
insanları geri itmelerin son aşamasını uygulamaya, nehrin diğer tarafına, Türkiye'ye geri dönmeye zorlanması. Yunan hükümeti geri itme ve
şiddet iddialarını sürekli olarak reddetmektedir (Hellenic Republic 2020;
Amanpour 2020).
Bazen polis takibinin ardından meydana gelen tren ve yol kazaları
gibi sınır ölümleri –ve yaralanmaları– veya boğulma veya hipotermi nedeniyle ölümler de Meriç’te (FRA 2020) kaydedilmiştir. Bunlara doğrudan
polis şiddeti neden olmamakla birlikte, sınırın geçişini ve iç kesimleri giderek daha tehlikeli hale getiren Meriç sınır kontrol mimarisinin artan
askerileştirilmesi ve güçlendirilmesiyle ilgilidir. AB kara sınırlarıyla ilgili
bir FRA raporuna göre, Meriç 2018 ile Ekim 2020 arasında kaydedilen 133
ölümle Avrupa’nın en ölümcül sınır alanıdır. (FRA 2020)
Frontex’in Rolü
Frontex, ilk hızlı sınır müdahalesinin başlatıldığı 2010 yılından bu yana
Meriç sınırında bulunmaktadır. Frontex, 2011’de sona ermesinden bu
yana esas olarak Esnek Operasyonel Faaliyetler Kara Sınırları operasyonu kapsamında on beş ila otuz arasında memurun yanı sıra devriye
arabaları ve diğer ekipmanların kalıcı varlığına sahip olmuştur. Mart
140