II. ULUSLARARASI AYRIMCILIK KONFERANSI
rın ücretsiz toplu taşıma haklarını iptal ettiler. Bu uygulama Konya’da
başladı, daha sonra Ankara ve Antalya’da devam ederek yaygınlaştı; diğer büyükşehir belediyeleri de bu tip hakları iptal etti. Hatta yerel yönetimlerin yöneticileri “Nasıl olur da haklarını iptal ettiğimiz halde yaşlılar
hâlâ toplu taşıma kullanabilir!” gibi demeçler verdi. Nevşehir Belediyesi
bir yaşlı ihbar hattı kurarak “65 yaş üstü insanları sokakta görürseniz
Alo 153’ü arayın” arayın diye bir tweet attı ve birçok insan bu tweeti
beğendi. Anadolu Ajansı sokağa çıkması kısıtlanan yaşlı insanların drone ile denetlendiğini dile getirdi. Bunlar yaşlı insanlar üzerinde özellikle
önemli bir baskı oluşturdu ve Senex Derneği sokağa çıkma yasağının
ilan edildiği günden bir gün sonra bir duyuru paylaştı; yasakların, acil
durum tedbirlerinin geçici, süreli ve denetimli olmasının gerektiğini,
aksi takdirde bu durumun insan hakları ihlallerine yol açacağını, yaşlılara yönelik kötü muameleyi ve hak ayrımcılığına ilişkin uygulamaları
daha da artıracağına yönelik endişelerini paylaştılar. Ne yazık ki uzunca
bir süre Senex Derneği’nin bu çağrısına yanıt veren insan hakları örgütleri arasından veya yaşlılık çalışan, yaşlanma çalışan sivil toplum üyelerinden kuvvetli bir ses duyamadık. Bu bizim için önemli bir durumdu.
Türkiye’de insan hakları bağlamında bu kadar yıllık deneyimi olan sivil
toplumun bu meseleye sessiz kalması, halen kuvvetli bir ses çıkartamıyor olması önemli bulgulardan birisiydi.
Bu dönemde yerel yönetimlerin yaş ayrımcılığına ilişkin farkındalık sahibi olmadığını izledik. Hak temelli hizmet ne demektir? Kriz
iletişimi nasıl yapılır? Acil eylem planı nedir? Bu tip durumlarda nasıl
hizmet götürülür? Bununla ilgili iyi örnekleri ne yazık ki sunamıyoruz.
Yerel yönetimlerin bu konudaki kararsızlığı, ne yapacağını bilmemezliği
bence karşımıza çıkan sorunlardan birisiydi. Aslında bir müddettir, biz
bu konuda araştırmalar yapıyoruz ve bulguya dayalı olarak konuşabiliyoruz. 2019 yılında, yani salgından önce yaptığımız bir araştırmada
“Yaşınızdan dolayı kötü bir muameleye maruz kaldınız mı?” sorusunu Türkiye’deki 35 yaşındaki insanlara sormuştuk. Tüm yaş grupları
içerisinde katılımcıların %4’ü, 65 yaşın üzerindeki insanların da %6,5’i
yaş ayrımcılığına maruz kaldığını dile getirmişti. Bu çok yüksek bir
orandır. Nitekim Antalya’da 2013 yılından beri sürdürdüğümüz yaşlılık araştırmasında da eğilimleri tespit edebildik. 2013 yılında yaş ayrım168