BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 10 AĞUSTOS 2014 CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU statüsü de özel olarak düzenlenmemiştir. Bu statünün tanınmaması hem gözlemi güçleştirmekte, hem de gözlemcilerin seçim görevlileri ya da kolluk kuvvetleriyle karşı karşıya gelmesine neden olabilmektedir. Platformumuzun üç raporunun yanı sıra başta AGİT olmak üzere uluslararası örgüt raporlarında da bu eksiklik ifade edilmiş ve daha güvenilir bir seçim uygulaması için bu statünün yasal olarak tanınması gerektiği belirtilmiştir. 10 Ağustos seçiminde AGİT gözlemcileri yasal olarak olmasa bile tanınmışken, ulusal bağımsız gözlemciler yine tanınmamıştır. Bu nedenle gözlemciler kimi zaman bazı engellemelere maruz kalabilmiştir. Bu konuda formlarda yapılan açıklamalara bakıldığında örneğin İzmir’de (F594) “Bina sorumlusu ilk karşılaşmamızda gözlemci iznimin olup olmadığını sorup, gösterdiğim bilgilendirme yazısı ile arkadaşının izin zorunluluğu olmadığı ikazı sonucunda görevimi yapabileceğimi söyledi. 1150 no’lu sandık görevlilerinin bulunduğu odaya gittiğimde maliye memuru olan kadın sandık görevlisi görevimi yapmamdan oldukça rahatsız oldu ve sürekli sorun çıkardı. Sandık seçmen sayısını sorduğumda hışımla soru sormamın yasak olduğundan bahisle bina sorumlusuna telefon edip bu konuyu iletti. 5 dk. içerisinde bina sorumlusu, yanında polis memuru ile yanıma gelip sandık görevlilerine ve seçmenlere kesinlikle soru sormamam konusunda beni uyardı. Ben görevimi tamamlayıp diğer odalara gittiğimde fiziki durumum tarif edilerek benim odalarına gitmem durumunda hiçbir soruma cevap verilmemesi gerektiği yönünde sandık görevlilerinin uyarıldığını üzülerek öğrendim.” Benzer şekilde Manisa’da bir sandıkta (F238) “Gözlem engellendi.” Notu düşülmüş; Adana’da bir sandıkta (F366) “..P ve ..P adına görevli kişiler bağımsız seçim izleme isteğime karşı çıkarak “değişik modeller” diyerek hakaret etti. Bunun yanı sıra kendisine haklarımızdan ve anayasadan bahsettiğimiz halde sözlü şiddetine devam etti” açıklaması yapılmıştır. Yine Manisa’da (F254) “Okula gözlem için gidildiğinde sandıkta gözlem yaparken sivil polis ekibi geldi. Gözlemciyi dışarı çıkartıp, ne yaptığını sordu. Bağımsız seçim izleme yapıldığı söylenip yaka kartı gösterildi. İzleme yapılamayacağını söyledi. Yazılı belge istedi. İl Seçim Kurulu’na ESHİD tarafından yazılan yazı gösterildi. Polis, okulda görevli polislere gözlemciyi gösterip izlenmemesini sağladı. Okulda uzun süre kalınmadan gözlem ekibi ayrıldı.” Diyarbakır’da bir sandıkta ise durum (F100) “Polisler bizi fark ettikten sonra psikolojik baskı uygulamak amacı ile bizi takip ederek gözlemlerimizi engellemeye çalıştı. En son okuldan çıkmadığımız takdirde tutanak tutmakla tehdit etti” şeklinde ifade edilmiştir. Ankara’da (F312) “Sandık başkanı beni (bağımsız gözlemci) görünce panikledi. Neden yaka kartımda mühür olmadığını sordu.”; (F304) 2295 no’lu sandıkta “Bir görevli, okul müdürünün yönlendirilmesi doğrultusunda cevaplar alabileceğimi iletti. Oy yeri izleme ile ilgili genel anket yaptığımı söylediğimde sandıkta anketimi yaptım” gözlemlerine yer verilmiştir. Eskişehir’de bir sandıktaki gözleme göre (F182) “Sandık başkanı bir süre sonra burada bulunamayacağımızı söyledi.” En uç vaka ise İzmir’de bir sandıkta yaşanmış ve gözlemciler karakola götürülmüştür. (F602): “Farklı salonlarda kayıtlı seçmenlere hem bu salonda hem de kayıtlı oldukları salonlarda oy kullandırıldığı müşahitler tarafından şikayet edildi. Bu sandıktaki bu olaya şahit olmamız sebebiyle ..Pli bina sorumlusu tarafından okul müdürüne şikayet edildik ve polise şikayet edildik. Hakkımızda bizler dinlenilmeden okul müdürü tarafından tutanak tutulup karakola götürüldük. (Görevlilerin isimleri formda bulunmasına karşın eklenmemiştir) ” Tüm bunlar Türkiye’de yasak olmamasına karşın yasal statü tanınmaması nedeniyle bağımsız gözlem yapmanın güçlüklerini göstermektedir. İzleme Yapılan Oy Verme Yerlerine İlişkin Veriler Oy Verme Yerinin Tarafsızlığı ve Özgür Bir Ortam Olup Olmadığı Oy verme gününde seçmenlerin özgürce seçim yapabilmelerinin bir koşulu da oy verme yerinde tarafsız bir ortam olması ve bu kapsamda seçim gününde kampanya materyallerinin kaldırılması, oy verme alanlarında herhangi bir parti veya adaya ilişkin kampanya faaliyeti yapılmasının yasaklanması ile baskı ve korku ortamı yaratacak herhangi bir eylem veya ortamın bulunmaması gereğidir. 298 sayılı STHVSKHK’nın 83. maddesi bu konuda “Sandık alanında hiç kimse, başkalarının görebileceği şekilde bir siyasi parti veya adaya ait rozet, amblem veya benzeri işaretler veya propaganda amaçlı yayınlar taşıyamaz; yazılı, sözlü veya görüntülü propaganda yapamaz” demektedir. Cumhurbaşkanı Seçimi’nde gözlem yapılan diğer seçimlere göre bu konudaki ihlallerin daha az yaşandığı tespit edilmiştir. 16