BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 10 AĞUSTOS 2014 CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU BASKI * KAMPANYA Çapraz Analiz KAMPANYA İL EVET HAYIR TOPLAM EVET 2 15 17 HAYIR 2 197 199 TOPLAM 4 212 216 Bu sorulara verilen yanıtlar hemen hemen aynı formun doldurulduğu ve kısa bir süre önce gerçekleşen 30 Mart yerel seçimlerinde verilen yanıtlarla karşılaştırıldığında çarpıcı farklılıklar görülmektedir. 10 Ağustos seçiminde oy verme yerlerinde daha az kampanya faaliyeti ve baskı ortamı olduğu anlaşılmaktadır. Bunun nedenini saptamak bilimsel olarak güç olmakla birlikte, iki seçimin niteliği arasındaki farkın buna yol açabileceği öngörülebileceği gibi; oy verme yerine ilişkin bu fark, bu sorunların rastlantısal olmadığına da işaret etmektedir. KARŞILAŞTIRMA 30 Mart 10 Ağustos Kampanya Materyali %10,5 %2,6 Kampanya Faaliyeti %14,8 %1,8 Baskı Ortamı %9,3 %7,7 Baskılar konusundaki açıklamalarda temelde iki tür baskının dile getirildiği görülmektedir. Dile getirilen en yaygın sorun, seçim alanlarındaki polis varlığının tedirgin edici bir ortama yol açması; ikincisi ise, siyasi parti temsilcilerinin varlığı ve kampanya faaliyeti yürütmesidir. Bunun dışında nadiren sandık görevlilerinin davranışlarındaki sorunlar da ifade edilmiştir. Örneğin İzmir’de bir okuldaki sandıklarda bir siyasi partinin (F602-611) “polis çağırmakla gözdağı verdiği”, Trabzon’da bir okulda bulunan üç sandıkta (F335-337) “... meclis üyesi saat 15.30 gibi geldi ve oy sayımı bitimine kadar orada kaldı. Seçmen listesini yanına alarak gitti” gözlemi yapılmış; Mersin’de bazı sandıklarda (F418-420) “..P’li 25-30 kişilik bir grubun okula gelip katları gezerek gergin bir ortam oluşturması” gözlemine yer verilmiştir. Manisa’da (F242249) bu durum, “Parti yetkilileri seçmenlerle sürekli görüşüyor. Müşahitler birbirlerine baskı yapıyor”; Adana’da ise (F366) “Bir siyasi partinin ...görevlileri ağırlıkla vardı” şeklinde ifade edilmiştir. İzmir’de bazı sandıklarda (F664-668) ise baskı konusundaki açıklama bölümüne “Sandık görevlilerinin seçmenlere karşı davranış bozuklukları var” yazılmıştır. Sandık alanlarındaki kolluk görevlilerinin varlığı konusunda ise İzmir’de bir okulda (F343347) “Jandarma devriye gezdi, iki silahlı jandarma okul bahçesinden ayrılmadı”; yine İzmir’de (F707-710) “Okulun içinde polis vardı” gözlemine yer verilmiş; Van’da doldurulan bir formda ise baskı ortamı (F362) “Kapılarda ve seçim bölgesinde polis vardı.” şeklinde ifade edilmiştir. Polis baskısının en fazla bahsedildiği il Diyarbakır olmuştur. Diyarbakır’da bir okulda (F8588) “Narkotik şubeden polisler okulun içinde vardı”; başka bir okulda (F108-110) “Okulun içinde polislerin sınıf kapılarına çok yakın olmaları seçmenleri tedirgin ediyor”; yine başka bir okulda (F69-72) “Özellikle giriş katlarda sandık başkanlarının sorun çıkartmaları, yaşlılara yardım eden, okuma-yazma bilmeyenlere yardım eden kişilerle/yakınlarıyla tartışmaları ve buna sonradan polislerin de müdahil olması”; ve çeşitli okullarda (F100-104) “Polisin kapıda duruşu bir baskı hissettiriyor”; (F105-107) “Polisin okul içinde 3-4 kişilik ekipler halinde dolaşmaları seçmenleri tedirgin ediyor”; (F97-99) “Polisin okuldaki varlığı seçmenin üzerinde 18