Toplantı ve Gösteri Hakkı İzleme Raporu Bu yargılamaların bazılarında hakim ve savcıların takipsizlik ve beraat gerekçelerinde hakkın kullanımına ilişkin tespitleri önem arz etmektedir. Çünkü idarenin eylem ve işlemleriyle hakkın özüne dokunmaması gerekliliği anayasal bir yükümlülüktür. Aşağıda örneklediğimiz kararlardaki gerekçeleri idarenin hakkın kullanılmasına imkan vermeyen işlem ve eylemlerde bulunduklarına yönelik eleştiri mahiyetindedir: Isparta Cumhuriyet Savcısının 17.07.2013 tarihli kararında, Gezi Parkı Protestoları kapsamında yapılan gösterilere ilişkin olarak “Demokratik toplumlarda barışçıl gösterilere makul olmayan kısıtlamalar getirmenin, kuvvet uygulayarak müdahale etmenin, insanları ceza tehdidi ile korkutarak benzeri gösterilerde yer alma hususundaki cesaretlerini kıracak hareketlerden kaçınılmasının gerektiği, toplantı ve gösterinin izne bağlanamayacağı, belirli bir yer konusunda dayatmada bulunulamayacağı” açık ve sarih olarak ifade edilmiştir.115 Denizli 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/351 E. 2014/118 K. sayılı kararı ise, mahkemenin “demokrasi” kavramını tartışması ve içeriğini hukuk yoluyla doldurmasıyla dikkat çekicidir. Kararda “Çoğunluktan farklı düşündüğü ileri sürülen bir avuç gencin Devlet için tehlikeli görülmemesi, farklı olan seslerini çıkarmalarına yasa dışı gösteri yaptıkları iddiasıyla engel olunmaya çalışılmaması, demokrasinin oluşması ve yerleşmesi için gerekli ve olması gereken bir davranıştır” denmek suretiyle, izin alınmadan ve valilikçe belirtilen güzergâh dışındaki gösteriye katılanlar hakkında beraat kararı verilmiştir.116 AHİM’in bu konuda Türkiye’yle ilgili en önemli kararı Ataman Kararıdır. Karar aslında toplantı ve gösteri yürüyüşlerine karşı orantısız güç kullanımıyla ilgili olmakla birlikte bildirim yükümlülüğüne ilişkin saptamaları açısından da önemlidir: Avukat ve İstanbul İnsan Hakları Derneği üyesi olan başvurucunun ve beraberindeki grubun toplanıp basın bildirisi okumalarına izin verilmemiş ve polis, göstericilere karşı gaz bombası kullanmış, biber gazı sıkmış ve başvurucuyla birlikte 39 göstericiyi gözaltına almıştır. AİHM, bu davada herhangi bildirim yapılmadan yapılan gösterinin yasalara aykırı olduğunu kabul etmiştir. Ancak, bu durumun, gösterinin ve basın açıklamasının yapılmayacağı anlamına gelmeyeceğini ifade etmiştir. AİHM, başvurucunun katıldığı gösterinin kamu düzenini bozduğunu ve göstericilerin şiddete başvurduğunu gösteren hiçbir verinin olmadığını tespit etmiş ve gösterinin konusunun güncel olduğunu ve kamuoyunu yakından ilgilendirdiğini söylemiştir. Barışçıl bir gösteri ile ilgili olarak kamu makamlarından beklenen, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılan şahıslara ve savundukları görüşlere saygı duymak ve bu haklarını kullanma konusunda onlara engeller çıkarmaktan çok, bu haklarını yerine getirebilmeleri için gerekli tedbirleri almak olmalıdır. Dolayısıyla demokratik taleplerini öne sürmek için barışçıl gösteri yapan göstericilerin bu haklarını yerine getirmeleri için devletin pozitif yükümlülükleri bulunmaktadır. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Nils Muižnieks’in 26 Kasım 2013 tarihli toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına ilişkin raporunun 26. Maddesinde “Komiser Türk makamlarına, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadının, bir gösterinin yasa dışı olmasının (örneğin önceden bildirilmemiş olması) göstericilerin toplanma özgürlüğünün kısıtlanması için tek başına yeterli bir gerekçe oluşturmadığı konusunda çok net ve açık olduğunu hatırlatır.”117 diyerek barışçıl toplanma hakkının kısıtlanmasında ölçülü olunması gerektiğini vurgulamıştır. Yargı kararları ve AHİM içtihadı ışığında bildirim yükümlülüğü değerlendirilecek olursa; barışçıl olmak şartıyla bildirimsiz yapılan toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin bu saikle engellenmesi veya müdahalede bulunulması hakkın kullanımını engeller nitelikte kabul edilip hakkın özüne dokunmaktadır. Ayrıca bildirimsiz olduğu gerekçesi ile toplan115 Erkan, Doğan, Ankara Valiliği 25.06.2014 tarih ve 11-117/342555 sayılı yazıya cevaben verilen görüş yazısı, Ankara Barosu, Ankara, 2014 116 Erkan, Doğan, Ankara Valiliği 25.06.2014 tarih ve 11-117/342555 sayılı yazıya cevaben verilen görüş yazısı, Ankara Barosu, Ankara, 2014 117 Muıžnıeks, Nıls, 1-5 Temmuz 2013 Türkiye Ziyareti Raporu CommDH (2013)24, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği, Strasburg, 2013 30