58. Devletler, siyasi partilerin iç yönetimlerinde 25. Maddede onlara uygulanabilir hükümlere saygı göstermesini sağlayarak vatandaşların siyasi partiler dahilinde haklarını kullanabilmesini sağlamalıdır.82 Devletler kadınların kamusal ve siyasi yaşama eşit bir şekilde
katılmasını sağlamak için hem hukuki ayrımcılığı kaldırarak hem de fiili ayrımcılığın üstesinden gelmek için geçici özel tedbirler getirerek kadınların erkekler ile eşit bir şekilde83 örgütlenebilmelerini ve örgütlere katılabilmelerini sağlayacak tüm uygun tedbirleri
almalıdır.
59. Sivil toplum kuruluşları, nihai amacı yönetime gelmeyi amaçlayan adayları desteklemek
olan siyasi partilerden doğaları gereği farklıdır. Buna uygun olarak, derneklere siyasi
parti olarak kayıt yaptırmaları adına baskı yapılmamalı ve buna karşılık, yetkililerin “siyasi” olarak değerlendirdiği faaliyetlerde bulundukları için dernek olarak kayıt olmaları
engellenmemelidir.84 Örgütlenme özgürlüğü bireylere yolsuzlukla mücadele tedbirleri,
insan hakları kampanyaları, kurumsal reformlar ve demokrasiyi güçlendirmek için tasarlanmış benzer tedbirleri gibi iyi yönetişim ve hukukun üstünlüğü girişimleri aracılığıyla Devletleri sorumlu tutmak da dahil olmak üzere kendi siyasi fikirlerini ifade etmeleri için benzersiz imkanlar sağlar.85
Siyasi partilerin finansmanı
Siyasi partiler de dahil olmak üzere tüm örgütlenmelerin mali kaynaklara erişimi, örgütlenme özgürlüğü hakkının ayrılmaz bir unsurudur ve dolayısıyla seçimler
bağlamında önemli ve kapsamlı etkileri vardır.86 Finansmana erişim siyasi partilerin günlük işlerini yürütebilmelerini, siyasi arenaya katılabilmelerini ve farklı görüşler, çıkarlar ve bakış açılarını temsil ederek demokrasiyi güçlendirmelerini sağlar.87
Ancak, finansmanın demokratik olanaklar üzerinde belirli düzenlemeler gerektiren zararlı etkileri de olabilir. İnsan Hakları Komitesi, herhangi bir aday veya parti
adına orantısız bir şekilde yapılan harcamalar nedeniyle seçmenlerin özgür bir şekilde seçim yapmasının baltalanmamasını veya demokratik sürecin bozulmamasını sağlamak için gerekli olan durumlarda seçim kampanyası harcamalarına makul
sınırlamalar getirilebileceğini belirtmiştir.88
82. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 26.
83. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 2 (1) ve 3; Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel
Haklar Sözleşmesi (Md. 2 (2); ve Kadına Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası
Sözleşme, Md. 7 (c).
84. A/68/299, para. 44.
85. A.g.y.
86. A.g.y., para. 34
87. A.g.y
88. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 19
25