genel/kapsamlı internet kapatmaları doğası gereği orantısız olduğundan uluslararası
insan hakları hukukunu ihlal etmektedir.53
44. İfade özgürlüğü, bir eylem veya ifadenin Kişisel ve Siyasi Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme tarafından tanınan diğer hakları yok etmeye çalışması durumunda da kısıtlanabilir.54 Örneğin, Devletlerin ayrımcılık, düşmanlık veya şiddete teşvik eden ulusal, ırksal ve
dinsel nefreti savunularını Sözleşmenin 20. (2) maddesi uyarınca kanunen yasaklaması
gerekmektedir.55 Bu tür kısıtlamalar siyasi ortamın seçmenleri veya herhangi bir siyasi
aktörü yıldırmaya veya herhangi bir grubun temel haklarını ihlal etmeye çalışabilecek
herhangi bir güçten arındırılmasını sağlamak adına sadece seçim dönemlerinde değil,
her zaman gereklidir. Ancak bu tür kısıtlamalar siyasi muhalefetin kendi ifade özgürlüğünü gerektiği şekilde kullanmasını engellemek için kullanılmamalıdır.
45. Medyanın ifade özgürlüğü kamuoyunun bilgilendirilmesi için seçim sürecinin önemli
parçalarından biridir. Devletler, çeşitli siyasi duruşların varlığını kolaylaştıran ve seçmenlerin seçim süreçlerinin tüm boyutlarına yönelik kapsamlı, doğru ve güvenilir bilgiye erişimi olmasını sağlayan düzenleyici bir ortam sağlama görevine sahiptir.56 İnsan
Hakları Komitesinin de belirtildiği üzere, bilgi ve fikirlerin özgür bir şekilde iletilmesi,
sansür veya kısıtlama olmadan kamusal konularda yorum yapabilen ve kamuoyunu
bilgilendirebilen özgür bir basın ve diğer medyanın varlığı anlamına gelmektedir.57 Dolayısıyla, Devlet ve Hükümet Başkanları da dahil olmak üzere kamuya mal olmuş kişiler
ve ordu ve diğer idari merciiler gibi kurumların eleştirilmesi yasaklanmamalıdır.58
46. İfade ve ilgi edinme özgürlüklerinin gereksinimlerinin adil medya erişimi ve sorumlu
53. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 34 (2011), para. 43. Ayrıca bkz. Birleşmiş Milletler düşünce ve ifade özgürlüğünün korunması ve geliştirilmesine dair Özel Raportör, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Medya
Özgürlüğü Temsilcisi, Amerika Devletleri Örgütü İfade Özgürlüğü Özel Raportörü ve Afrika İnsan ve Halkların
Hakları Komisyonu İfade Özgürlüğü ve Bilgiye Erişim Özel Raportörü, İfade Özgürlüğü ve Çatışma Durumlarına
Verilen Yanıtlar Konusunda Ortak Bildiri, 4 Mayıs 2015, para. 4 (c).
54. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 5 (1).
55. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, 20. Madde (2) ve Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme 4. Madde (a). Ayrıca bkz. Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi
genel tavsiye No. 35 (2013), para. 13; Rabbae, A.B.S. ve N.A. - Hollanda (CCPR/C/117/D/2124/2011), para. 10.7;
Faurisson - Fransa (CCPR/C/58/D/550/1993), para. 9.6, Komite, Yahudi karşıtı hislerin doğmasına veya güçlenmesine yol açan fikirlerin yasaklanmasını gerekli ve orantılı bulmuştur. CERD/C/ITA/CO/16-18, para. 17 (ırk üstünlüğü ve ırkçı nefret fikirlerinin yayılması); CERD/C/NLD/CO/17-18, para. 8; ve A/67/357, para. 34 ve devamı. Ayrıca
bkz. Ayrımcılığa, düşmanlığa ve şiddete teşvik eden ulusal, ırk veya din temelli nefret savunuculuğunun yasaklanması hakkında Rabat Eylem Planı (A/HRC/22/17/Add.4, ek ve ilaveler).
56. A/HRC/26/30, para. 46.
57. İnsan Hakları Komitesi, genel yorum No. 25 (1996), para. 25, ve genel yorum No. 34 (2011), para. 13.
58. İnsan Hakları Komitesi, genel yorum No. 34 (2011), para. 38. Ayrıca bkz. Kankanamge - Sri Lanka (CCPR/
C/81/D/909/2000), para. 9.4; CCPR/C/THA/CO/2, para. 35–36 (hakaretin suç sayılması) ve 37–38 (Kraliyet ailesi
hakkında eleştiri ve ihtilafın suç sayılması); ve CCPR/C/VEN/CO/4, para. 19 (Cumhurbaşkanı’na ve diğer kıdemli
kişilere hakaret ve saygı göstermemenin suç sayılması).
19