Sözleşme içtihadı hakkında rehber – Kitlesel protestolar
bütünlüğü ve ulusal güvenliğin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesine
dayanarak bile, halkın bu görüşlerden haberdar olma hakkını kısıtlamamalıdır (Dilipak / Türkiye, 2015, §
62).
117. Ancak Yılmaz ve Kılıç / Türkiye (2008) kararında Mahkeme, gösteri sırasında yasadışı silahlı bir grubu
desteklemek için atılan bazı sloganların bilhassa şiddet çağrışımları yaratması nedeniyle, yetkili makamın
ulusal güvenliği koruma ve kamu düzeninin sağlanması meşru amacını gözettiği hükmüne varmıştır.
118. Benzer bir şekilde, Gül ve Diğerleri / Türkiye (2010) ‘de, başvurucular şiddet içeren bir tonda slogan
atmıştır. Her ne kadar Mahkeme, başvurucuların şiddeti savunmadığını dikkate alsa da müdahalenin ulusal
güvenlik ve kamu düzeninin korunması meşru amacını gözettiğine karar vermiştir.
119. Feridun Yazar / Türkiye (2004) kararında bir toplantı esnasında yaptıkları halka açık konuşmada
yasadışı silahlı bir örgüte destek açıkladıkları ileri sürülen başvurucuların mahkumiyetinde toprak
bütünlüğünün korunması meşru amacının gözetildiği sonucuna varılmıştır.
120. Mahkeme, kamu düzeninin sağlanması meşru amacıyla ilgili olarak, Madde 10 § 2’nin İngilizce
metninde kullanılan kelimelerin Fransızca metindekinden daha dar bir anlamı olduğuna işaret eder.
Bununla birlikte, Mahkemeye göre, Madde 10 § 2’nin İngilizce ve Fransızca metinlerindeki “the prevention
of disorder” ve “la défense de l’ordre” ifadeleri, daha az geniş anlama sahip oldukları kabul edilerek
okunduklarında en iyi şekilde bağdaştırılabilir (Perinçek / Switzerland, 2013, §§ 146-151).
2. Başkalarının şöhret ve haklarının korunması
121. Mătăsaru / Moldova Cumhuriyeti (2019) davasında başvurucu, Başsavcılık üzerindeki siyasi denetim
ve yolsuzluğa dikkat çekmesi amaçlanan müstehcen heykellerle Başsavcılık önünde gösteri yaptığı için
hüküm giymiştir. Yerel mahkemeler başvurucunun eylemlerini, hedef aldığı kıdemli siyasetçiler ve savcılar
yönünden “ahlaka aykırı” ve hakaret edici bulmuştur. Mahkeme, söz konusu müdahalenin başkalarının
şöhretinin korunması meşru amacını taşıdığını kabul etmiştir.
122. Mariya Alekhina ve Diğerleri / Rusya (2018) davasında, Rus feminist punk grubu üyeleri bir katedralin
mihrabında şarkı söyleme girişiminde bulunmuşlardır. Her ne kadar o esnada dini tören gerçekleşmiyor
olsa da belli bir sayıda kişi katedralin içindedir. Performans, korumalar tarafından grup katedralden
çıkarılana kadar, bir dakikanın biraz üzerinde sürmüştür. Mahkeme, müdahalenin başkalarının haklarının
korunması meşru amacını gözettiğine hükmetmiştir.
3. Ahlakın korunması
123. Bayev / Rusya (2017, §§ 66-69) davasında, yetkili makam durağan LGBT gösterilerini “ahlakın
korunması” amacına dayanarak kısıtlamıştır. Mahkeme, Madde 10 § 2’nin böyle bir ayrımcı amacı ileri
sürmeye hizmet etmediğini ve söz konusu tedbirlerin reşit olmayanlar arasında büyük olasılıkla
damgalama ve önyargıyı güçlendireceğini ve homofobiyi teşvik edeceğini belirtmiştir.
E. Demokratik bir toplumda gereklilik
124. Mahkemenin içtihadına göre, Madde 10 § 2’nin anlamı dahilinde “gerekli” sıfatı “zorunlu bir
toplumsal ihtiyacın” mevcudiyetini ima eder (Pentikäinen / Finlandiya [BD], 2015, § 87). Bu bağlamda,
Devletler, özellikle yasal faaliyetlerin barışçıl bir şekilde gerçekleşebilmesini güvence altına almak için
kullanılabilecek makul ve uygun araçların seçimiyle alakalı olarak, ifade özgürlüğünün kullanılmasına
yönelik bir müdahalenin gerekli olup olmadığını ve ne ölçüde gerekli olduğunu değerlendirirken belirli bir
takdir yetkisinden yararlanırlar (Chorherr / Avusturya, 1993, § 31). Bu takdir, herhangi bir müdahalenin,
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
22/43