Sözleşme içtihadı hakkında rehber – Kitlesel protestolar
Okurlara not
Bu Rehber, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (bundan sonra “Mahkeme”, “Avrupa Mahkemesi” veya
“Strazburg Mahkemesi”) temel hüküm ve kararları ile ilgili hukukçuları bilgilendirmek amacıyla yayımladığı
İçtihat Rehberleri serisinin bir parçasıdır. Özel olarak bu Rehber, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin
kitlesel protestolarla ilgili farklı maddelerine ilişkin içtihadı analiz eder ve özetler. Sistematik bir şekilde atıf
yapılan Maddeler içtihat rehberleriyle birlikte okunmalıdır.
Atıf yapılan içtihat, en önemli, başlıca ve/veya yakın tarihli hükümler ve kararlar arasından seçilmiştir .
Mahkemenin hükümleri ve kararları, yalnızca Mahkeme önüne gelen davalar hakkında karar verilmesine
değil, daha genel olarak Sözleşmenin tayin ettiği kuralları açıklamaya, korumaya ve geliştirmeye de hizmet
eder. Böylece, Devletlerin, Sözleşmeye Taraf Devletler olarak üstlendikleri taahhütleri yerine
getirmelerine de katkı sağlar (İrlanda / Birleşik Krallık, 18 Ocak 1978, § 154, A Serisi no.25, ve yakın
zamanda, Jeronovičs / Latvia [BD], no. 44898/10, § 109, 5 Temmuz 2016).
Bu nedenle, Sözleşme tarafından kurulan sistemin misyonu, genel çıkar çerçevesinde, kamu politikası
meselelerini belirlemek, böylece insan haklarının korunma standartlarını yükseltmek ve Sözleşme
Devletleri topluluğu içerisinde insan hakları hukukunu yaygınlaştırmaktır (Konstantin Markin / Rusya [BD],
30078/06, § 89, AİHM 2012). Nitekim Mahkeme, Sözleşmenin rolünü insan hakları alanında “Avrupa kamu
düzeninin anayasal bir aracı” olarak vurgulamıştır (Bosphorus Hava Yolları Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi
/ İrlanda [BD], no. 45036/98, § 156, AİHM 2005-VI).
Atıf yapılan içtihat, Mahkemenin ve Avrupa İnsan Hakları Komisyonunun resmi dillerinden (İngilizce veya
Fransızca) biri veya her ikisinde yazılmış olabilir. Aksi belirtilmediği sürece, bütün atıflar, Mahkemenin bir Dairesinin
verdiği esasa ilişkin karara yapılmıştır. “(kar.)” kısaltması Mahkemenin kararını, “[BD]” ise davanın Büyük Daire
tarafından görüldüğünü ifade eder. Bu güncelleme paylaşıldığında henüz kesinleşmeyen Büyük Daire kararları yıldız
(*) ile işaretlenmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
5/43