ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ
gibi teknik bir alanda yapmanız çeviri yetersizliği nedeniyle hak kaybına neden olabilir. Dolayısıyla tabii ki avukatların, diğer meslek elemanlarının, polislerin, yargıçların işaret dili öğrenmesi desteklenmeli ama
her alanda profesyonel tercüme desteği bulunmalı. Yine Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) servislerindeki ücretsiz avukatlık hizmetinde de
işaret dili bilen avukatların görevlendirilmesi sağlanmalı ama Türkiye
genelinde böyle bir görevlendirme söz konusu değil. Ankara Barosu iki
senedir cinsel istismar mağduru çocuklar için çocuk hakları bakımından
ayrı bir görevlendirme yapıyor; STÖ’lerin verdiği destekler de var bu
konuda. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum gibi dernekler hem infaz
süreci için hem de tüm adalet mekanizması için, temasın ilk anından
infazın tamamlanmasına, cezanın bitirilmesine kadarki süreçte destek
veren STÖ’ler.
Yoksulluk neden öne çıkan bir konu? Türkiye’de son değişen mevzuatta yetişkinler için örneğin boşanma, velayet, velayetin değiştirilmesi, isim-soyadı değişikliği gibi davalarda harçların peşin olarak verilmesi,
yani yargılamaya, bilirkişi raporlarına ilişkin tüm harcamaların baştan
yapılması gerekiyor. Dolayısıyla geliriniz yeterli değilse o mekanizmaya
gitseniz bile sadece maddi yetersizlikten dolayı veya bir üst mahkemeye
gitmek gibi süreçleri dikkati alarak davayı açmaktan vazgeçebiliyorsunuz.
Silahlı çatışmalar Türkiye’de de konuşması en güç alanlardan biridir. Dünyada da gerek çocuk asker kullanımına, gerek çocuklarda
modern silahların neden olduğu engelliliğe, yan kalıcı hasarlar, kalıcı
yaralanmalar meselesine yönelik araştırmalar yok denecek kadar az.
Bunlar da sayı vermeyen araştırmalar. Bunun çeşitli sebepleri var; hem
çatışma bölgesindeki durumu görememe hem de çocuk asker kullanımı
gibi alanların devletlerin de erişemediği alanlar olduğu söyleniyor ama
bunun böyle olup olmadığı çok politik bir tartışma.
Türkiye’de bazı örnekler var; örneğin Ceylan Önkol Davası. Ceylan, üzerine havan topu düştüğü için vücudu tamamen parçalanarak
yaşamını kaybeden bir kız çocuğuydu, hatta Ceylan öldüğünde olay
yerine savcı gidemediği için, annesi kendi eteğinde kızının bedeninin
parçalarını toplamıştı. Ceylan’ın yargılama sürecine baktığımızda etkin
soruşturma yapılamadığı, deliller tam toplanamadığı için bir cezasızlık
görüyoruz. Bu tek dosya değil tabii çocuk ölümlerinde. Tek konu ölüm
140