ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ
EHS’nin Kısa Tarihi
Beş-altı yıllık müzakerelerden sonra, EHS, Genel Kurul tarafından 13
Aralık 2006’da kabul edilmiştir. BM üye devletleri, EHS’de yer alan hakları, sivil toplum kuruluşları, özellikle de engelli temsilci örgütleriyle
yakın işbirliği içinde belirlemiştir.
EHS’nin kabulü, toplumsal bariyerler nedeniyle topluma eşit olarak katılımı kısıtlanan engelli bireyler tarafından tecrübe edilen ve uzun
süredir devam eden engellilik temelli ayrımcılığın tanınması anlamına
gelmektedir. 20 taraf devlet tarafından onaylanmasının ardından, EHS
2008 yılında yürürlüğe girmiştir. Bugün EHS yaklaşık 180 taraf devlet
tarafından, Ek İhtiyari Protokol ise bu taraf devletlerin yaklaşık %50’si
tarafından onaylanmıştır.
EHS, taraf devletlere, engelli bireylerin hayatını etkileyen tüm ayrımcılık türlerinin ortadan kaldırılması için rehberlik etmektedir. EHS’de
güvence altına alınan hakların tam olarak uygulanması yoluyla, taraf
devletler, nihayetinde tamamen engellilik temelli ayrımcılığın ortadan
kaldırılması ve herkes için insan haklarının elde edilmesi konusunda
gerekli adımları atabilir.
Mutlak Önem Taşıyan Maddeler
Engelli bireylerin örgütlerinin (EBÖ), temel insan hakları olarak, toplantı ve gösteri özgürlüğü ve örgütlenme hakkının güvence altına alınması
elzemdir. EHS Madde 4(3) ve 33(3) ile Komite’nin kabul ettiği 7 No’lu Yorum’da yer aldığı üzere, engelli bireyler tarafından temsil edilen, yönetilen ve idare edilen EBÖ’lerin, engelli bireylerin hayatını doğrudan ya
da dolaylı etkileyen yasa, politika ve yönetmelikler dahil, karar verme
mekanizmalarının tüm seviyelerine anlamlı şekilde dahil edilmesi ya da
kendilerine danışılması zorunludur.
EBÖ’lerin üyeleri ya da yöneticileri olan engelli bireylerin, kendilerinin tüzel kişi olarak tanınmasını engelleyen yasa ve/veya yönetmelikler tarafından kısıtlanması sebebiyle EHS Madde 12’de düzenlendiği
şekilde hak ehliyetinden yoksun bırakılması durumu, EBÖ’lerin tanınmasını zorlaştırmaktadır.
Ek olarak, engelli bireylere yönelik toplumsal damga ve önyargıların ortadan kaldırılması için taraf devletler, EHS Madde 19’da tanım40