ADALETE ERIŞIM İÇIN DESTEK MEKANIZMALARI Engellilerin Adalete Erişiminde Sosyal Hizmetin Rolü Barker (2003) adli sosyal hizmeti “Kanunlara, adli konulara ve bakım ve ceza ehliyeti gibi konuları içeren suçla ilgili durumlara, sosyal hizmet uygulamasının özel olarak odaklanmasıdır” şeklinde tanımlamaktadır. Wormer ve arkadaşları (2008) adli sosyal hizmeti, “mağdur ve suçlu gruplara yönelik ihtiyaç duyulan hizmetler ve bir suça karışmış kişi ve mağdurlara yönelik yürütülen politikalar, uygulamalar ve sosyal çalışmalar” olarak tarif etmektedir. Robbins ve arkadaşları (2014) ise adli sosyal hizmeti en dar anlamda, “sosyal hizmet uygulamaları ile hukuk sisteminin kesişimi” olarak tanımlamıştır. NOFSW’ye (2015) göre adli sosyal hizmet, kanun ve adli sistemlerle ilgilenen sosyal hizmet uygulamasıdır. Bu mesleğin uygulama alanı, ceza ehliyeti ya da sorumluluğu için değerlendirilen, tedavi edilen suçlulara yönelik hastanelerden psikiyatrik kliniklere kadar uzanmaktadır. Adli sosyal hizmet uygulamacısının işlevi, adli mekanizmayla ilgili çeşitli birimlere (mahkeme, savcılık, kanun uygulayıcılar, avukatlar vs.) yönelik danışma, eğitim ve rehabilitasyon hizmeti sağlamayı içermektedir. Sosyal hizmet uzmanları mesleki müdahalede çeşitli roller üstlenmektedir. Adalete erişimde engelli bireylerin haklarına yönelik farkındalıklarını artırmayı amaçlayan eğitimci rolü, engelli bireyler ile sistemler arasında iletişimi sağlayan arabulucu rolü ve adalete erişimde yaşanan sorunların yetkili makamlara iletilmesi için savunuculuk rolü bulunmaktadır. Eğitimci rolüyle sosyal hizmet uzmanları, müracaatçılara “uyarlanabilir beceriler” kazandırmayı amaçlamaktadır. Engellilerin ihtiyaç duyduğu bilginin “açık bir şekilde aktarılabilir” ve “sistem tarafından anlaşılabilir” olması gerekmektedir (Zastrow ve Kirst-Ashman, 1990). Buna göre, eğitimci rolüyle sosyal hizmet uzmanı adalete erişimde engelli bireylerin haklarının farkında olmasını sağlamakta ve sorunların çözümünü kolaylaştırmayı hedeflemektedir. Örneğin, dava sürecinde ihtiyaç duyulması halinde işitme engelli bireyler için işaret dili tercümanı istihdamının mümkün olduğu bilgisiyle müracaatçının adalete erişim sürecinin hızlanması sağlanabilmektedir. Sosyal hizmet uzmanları, müracaatçıların adli kurumların çalışanlarıyla yaşayabilecekleri iletişim sorunlarını görmek ve bu sorunlara çözüm bulmak konusunda arabuluculuk rolünü üstlenmektedir (Uçan, 2015). Sosyal hizmet uzmanları arabuluculuk rolüyle adalet sistemi içinde müracaatçıların haklarına daha 83