FARKLI ENGELLILIKLER VE ÇOKLU AYRIMCILIK RISKI ALTINDAKI GRUPLARIN ADALETE ERIŞIMI çıkmıştır. Buna göre, bu makale “adalete erişim” kavramını (Bölüm 2) ve katılımcıların anlatılarını ve bunlara ilişkin temaları (Bölüm 3 ve 4) çerçevelemek için uyarlanan dört bölümlü bir yapıyı kısaca açıklayacaktır. Adalete Erişimde Farklı Anlayışlar Daha önce “etkili bir başvuru” benzeri diğer haklarla aynı şemsiye altında bulunan BMEHS’nin Adalete Erişim Hakkı (Madde 13), böyle bir hakkın uluslararası bir insan hakları belgesinde açıkça ifade edilmesinin ilk örneğidir.8 Ancak bu terim açık bir tanıma ihtiyaç duyar ve genel olarak kabul edilmiş bir tanım yoktur. Nadiren sadece hukuki bir terim olarak kullanılır ve karmaşıklığı nedeniyle bilimsel yazılarda nadiren tanımlanır.9 En basitinden, tıpkı adil yargılanma hakkı, hukuka eşit erişim ve etkili çözüm haklarında olduğu üzere “bireylerin diğer haklarını kullanmalarına yardımcı” bir hak ya da bir haklar şemsiyesi olduğunu söyleyebiliriz.10 Fakat, bu bakış açıları söz konusu araştırma için yeterli değildir, çünkü aile içi şiddet bağlamında ne adalete erişim unsurlarını tanımlamakta ne de engelli kadınlar için adalete erişimi ele alabilecek uygulanabilir bir yapı sunmaktadır. BM Kadına Yönelik Şiddet Özel Raportörü, “aile içi şiddetin bir boşlukta meydana gelmediğini” ve “kadına yönelik şiddetin eşitsizlik ve cinsiyete dayalı ayrımcılığa karşı daha geniş çaplı mücadelelerle ele alınması gerektiğini” belirtmiştir.11 Benzer şekilde, CEDAW Komitesi bir tarafta adalete erişimde toplumsal cinsiyet eşitliğini güvence altına almak için donatılan bir devlet ile diğer yanda temel eşitlik için anayasal güvenceler ve insan hakları hukukunun ulusal 8 Eilionóir Flynn, Disabled Justice? Access to Justice and the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities, Ashgate, 2015, s. 21; Flynn ve Lawson (n 3) 23. 9 Janneke Gerards ve Lize Glas, “Access to Justice in the European Convention on Human Rights System”, Netherlands Quarterly of Human Rights 35, 2017, s. 11, 13; FRA, “Access to Justice in Europe: An Overview of Challenges and Opportunities”, Imprimerie Centrale, 2010, s. 13-14; Mauro Cappelletti and Bryant Garth, “Access to Justice: The Newest Wave in the Worldwide Movement to Make Rights Effective”, Buffalo Law Review 27(2), 1987, s. 181, 182. 10 FRA ve CoE, “Handbook on European law relating to access to justice”, 2016, s. 15-16 <www. echr.coe.int/Documents/Handbook_access_justice_ENG.pdf> 1 Mayıs 2018’de ulaşıldı. 11 Birleşmiş Milletler Yüksek Komiserliği, Kadına Yönelik Şiddet Üzerine Birleşmiş Milletler Özel Raportörlüğü Basın Açıklaması, Nisan 2014. <www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?newsid=14514&> 1 Mayıs 2018’de ulaşıldı. 115