3. TÜRKİYE’DE ENGELLİLİK VE ENGELLİLER
Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından 2002 yılında yapılan özürlüler
araştırması 6 bulgularına göre Türkiye nüfusunun %12.29’u engellidir. Bu orana gore,
Türkiye’de yaklaşık 8.500.000 kişi engelli olarak yaşamını sürdürmektedir. Rakamlara
s��reğen hastalıkları bulunan kişiler dahildir.
Araştırmaya verilerine göre “ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel
özürlülerin oranı %2.58 iken (yaklaşık 1.8 milyon) süreğen hastalığı olanların oranı ise %
9.70’dir(Yaklaşık 6.6 milyon)” dur. Yine araştırmanın cinsiyet dağılımı verileri aşağıdaki
gibidir.
Toplam özürlü nüfus
Ortopedik, görme , işitme,
dil ve konuşma ve zihinsel
özürlü nüfus
Süreğen hastalığa sahip
olan nüfus
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
Erkek
Kadın
12.29
11.10
13.45
2.58
3.05
2.12
9.70
8.50
11.33
Türkiye’de engellilik sınıflandırılması, Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere
Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılmaktadır.
Sağlık raporlarında belirlenen “özür oranları” engelli bireylerin pozitif ayrımcı
düzenlemelerden yararlanması konusunda belirleyicidir.
Ancak sağlık raporları konusunda tam bir standart henüz yakalanamamıştır. Aynı
durumda bulunan kişilere, farklı illerde hatta aynı il sınırları içindeki farklı sağlık
kuruluşlarında farklı “özür oranı” tespitleri yapılan raporlara rastlanmaktadır.
Türkiye’de 2005 yılında kabul edilen Özürlüler Ve Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapilmasi Hakkinda Kanun engelliler ile ilgili temel kanundur.
Kanun sözleşmenin aksine, engellilere hak sahibi özneler olarak bakmayan aksine
engellilere Türkiye’de devletin temel bakışı olan “korunmaya ve yardıma muhtaç kişiler”
olarak algılayan bir arka plana sahiptir. Kanunda yapılan engelli tanımı bu bakış açısını
çok açık bir biçimde ortaya koymaktadır. Kanun;
“Madde 3Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Özürlü: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal,
duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal
yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma,
bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi,”7 engelli
olarak tarif etmektedir.
6
7
http://www.ozida.gov.tr/arastirma/oztemelgosterge.htm
http://www.ozurluveyasli.gov.tr/tr/html/245/2.2
7