YARGI, DKAB KİTAPLARI VE MUAFİYET MEKANİZMASI - SÜREÇ GÖSTERGELERİ ledo Kılavuz İlkeleri’yle uyumlu olarak tüm inançlar ve dünya görüşlerini nesnel bir şekilde ele aldığı ve çoğulculuk ilkesini gözettiği ifade ediliyor. DKAB derslerinin şu çerçevede sunulduğuna dikkat çekiliyor: “Zorunlu DKAB dersi, kamu okullarında nesnel olarak sunuluyorsa, o zaman din veya inanç özgürlüğüyle uyumludur. Din veya inanç eğitiminin sağlandığı yerde yaygın olan dine daha geniş yer verilebilir.” DKAB dersinin “nesnel olarak sunulduğu yerde, dersin zorunlu veya seçmeli olması sorun teşkil etmez. Müfredat olgu temelli, tarafsız, akademik ve mesleki standartlarla uyumlu olmalıdır,” deniyor. Hükümetin cevabında şu bilgiler de yer alıyor: DKAB derslerinin hem dinler hem de kültürel, milli ve ahlaki değerler hakkında bir ders olduğu ve Toledo Kılavuz İlkeleri ile uyumlu olarak dinler ve İslam hakkında mezhepler üstü ve nesnel bir yaklaşımla bilgi verildiği, ifade ediliyor. Milli kültür ve evrensel ahlaki/manevi değerlerin Türkiye’de yaşayan vatandaşların ortak değerleri olduğu, bunların “iyilik, saygı, temizlik, kibarlık, iletişim davranışları, bilgelik, adalet, vatanseverlik, arkadaşlık, dürüstlük, sorumluluk sahibi olma, sabır, yardımseverlik, kötü alışkanlıklardan uzak durma, müzik, edebiyat ve gelenekler üzerinde dinin etkisini” içerdiği ifade ediliyor. Ayrıca, MEB tarafından hazırlanan DKAB ders kitaplarında çeşitli din veya inançlara 186 sayfa ayrıldığı ve bu 186 sayfanın 21 sayfasının Alevilik ve Bektaşiliğe yer verdiği, ifade ediliyor. Bu nedenle ders kitaplarında Aleviliğe daha az yer verildiğinin söylenemeyeceği, belirtiliyor. Yukarıdaki hukuki çerçeve ve yargı kararları ışığında DKAB dersinin niteliğinin belirleyici olduğu görülmektedir. Mesele basittir: DKAB dersi programı, ders materyalleri ve eğitim ortamıyla insan hakları hukukuyla uyumlu “dinler hakkında” tarafsız, nesnel ve içermeci bir ders ise zorunlu olarak okutulabilir. Öte yandan, dini eğitim niteliğine sahip ise insan hakları hukuku ile uyumlu, isteğe bağlı ve ayrımcılık içermeyen bir muafiyet sistemi kurulmalıdır. DKAB ders kitaplarına ilişkin inceleme bu soruya ışık tutacak. 4.2. DKAB Ders Kitaplarının İncelenmesi DKAB dersi, haftada iki saat olmak üzere, temel eğitimde (4-12. sınıflar arasında) zorunlu olarak okutulan dersler arasında yer alıyor. DKAB ders program ve kitaplarına ilişkin 2007 yılından beri gerçekleştirilen değişikliklerin, AİHM’nin 2007 yılında vermiş olduğu Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye127 ve 2015 yılında kesinleşen Mansur Yalçın ve Diğerleri/Türkiye128 kararlarının icrası için gerçekleştirilmesi gereken değişiklikler ile bununla bağlantılı ulusal taleplerin önemli harekete geçirici etkenler olduğu ve olmaya devam ettiği söylenebilir. Nitekim MEB 2017 yılından itibaren DKAB ders programı ve kitaplarını AİHM kararlarıyla uyumlu hale getirmek amacıyla bir çalışma süreci başlatmıştır. Bu konuda DÖGM tarafından verilen bilgilere EK2 bölümünde yer verilmiştir. Fakat AİHM kararlarının ötesinde din eğitimiyle ilgili farklı toplumsal talepler de DKAB dersini talep ve itirazlar konusundaki en zengin içeriğe sahip ders olarak gündeme taşınıyor.129 DKAB ders kitaplarına ilişkin farklı kapsamlarda incelemeler yapılmıştır. Tarih Vakfı tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir çalışmada, DKAB ders materyalleri de dahil olmak üzere, tüm derslere ait eğitim materyalleri insan hakları temelinde 127 Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye, yukarıdaki dn. 3. 128 Mansur Yalçın ve Diğerleri/Türkiye, yukarıdaki dn. 3. 129 Arıcan, S., “Türkiye’de Sivil Toplum Kuruluşları Bağlamında Örgün Din Eğitimi Tartışmaları: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Örneğin”, Türkiye Din Araştırmaları Dergisi Sayı 8, 2019. 37