BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ kuruma güven duymalarını sağlamaya dönük çalışma yürütülmesi; olumlu eylemlere teşvik etmek ve desteklemek konularında herhangi bir hükme yer verilmemesidir. Bu konuda yasal düzenlemenin yokluğu, bu tür çalışmaların yapılması önünde bir engel oluşturmasa da kurumun ilk dört yıllık uygulamasına bakıldığında bu konulara ilişkin neredeyse hiçbir çalışma yürütülmediği görülmektedir. Son olarak bağımsız kamuoyu araştırmalarının yapılması ve belirli konularda veri toplanmasına dönük çalışma yürütülmesi konuları açısından bakıldığında TİHEK Kanunu md. 24’e göre Kurulun, ayrımcılıkla mücadele amacıyla istatiksel veriye ihtiyacı olduğunda kendi başına toplaması mümkün değildir. Hatta TİHEK, bu amaçla hangi alanlarda resmi istatistik toplanacağına dahi ancak ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte karar verebilecektir. Gerekli olduğu belirlenen istitistiksel bilgilerin toplanmasından ise Türkiye İstatistik Kurumu sorumlu tutulmuştur. Görüldüğü üzere TİHEK Kanunu, Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı para. 1.1.1.(7)’de öngörülen düzenli olarak bağımsız kamuoyu araştırmaları yürütme ve ayrımcılıkla ilgili yeterli, doğru niceliksel ve niteliksel veri toplama yükümlülüklerine yer vermemiştir. Kurumun uygulamasına da bakıldığında ilk dört yılda bu tür bir çalışma yapılmadığı görülmektedir. Ayrıca Kurum tarafından, Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı para. 1.1.1.(9)’da öngörülen hangi ayrımcılık temelinde kaç şikâyet yapıldığı veya dava açıldığı, idari ve yargısal usullerin nasıl işlediği ve nasıl sonuçlandığına dair veri de toplanmamaktadır B- TİHEK’in Oluşumu, Bağımsızlığı ve Çoğulculuk Bakımından Sahip Olduğu Güvenceler Aşağıda ayrı başlıklarda inceleneceği üzere TİHEK’in oluşturulma biçimi, bağımsızlık ve çoğulculuk güvenceleri bakımından uluslararası standartlarla neredeyse bütünüyle uyumsuz olduğu görülmektedir. 1. TİHEK’in Oluşumu, Kurul Üyeleri ve Seçimi Uluslararası standartlarda, eşitlik kurumlarının ayrı birer yapı olarak kurulabileceği gibi birden fazla konuda yetkilendirilmiş kamu denetçiliği kurumu veya insan hakları kurumunun bir parçası olarak da oluşturulabileceği belirtilmiştir. ECRI GPT2 para. 7’de eşitlik kurumunun birden fazla konuda yetkili bir yapının bünyesinde kurulması durumunda, ilgili kurumun eşitlik kurumu olarak sahip olduğu yetkilerin mevzuatta açıkça belirtilmesi gerektiği vurgulanmıştır. TİHEK birden fazla konuda yetkili olacak biçimde oluşturulmuştur. Kurumun yukarıda üzerinde durulan ayrımcılıkla ilgili yetkileri, eksik olmakla birlikte TİHEK Kanunu’nda açıkça belirtilmiş olduğu görülmektedir. Paris İlkeleri ve ECRI GPT2’de belirtildiği üzere kurumun çoğulcu yapısının güvence altına alınması için ��yelerinin toplumsal çeşitliliği yansıtacak biçimde ve katılımcı bir seçim yöntemi ile seçilmelidir. Bu noktada üyelerin seçimi ile ilgili herhangi bir model önerilmemiştir. Ancak üyeler nasıl seçilirse seçilsin, Paris İlkeleri’nde ifade edildiği gibi, ayrımcılıkla mücadele alanında sorumluluk üstlenen STÖ’ler, sendikalar, avukatlar, doktorlar, gazeteciler ve önde gelen bilim insanları örgütlerinin, felsefi veya dini düşünce akımlarının, üniversiteler ve nitelikli uzmanların, yasama organının ve bakanlıkların kurum bünyesinde yer almasının sağlanması gerektiği vurgulanmıştır. Kurumun çoğulcu bir yapısının olmaması ve sadece benzer kimliklere, düşüncelere 23