Seçimler için Temel Evrensel Hukuki Belgeler Demokratik seçimler için zorunlu olan temel özgürlükler ve siyasi haklar, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (İHEB) (1948)18 ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (UMSHS) (1966)19 ile güvence altına alınmıştır. İHEB, Birleşmiş Milletlerin tüm üyelerince kabul edilmiştir ve temel uluslararası standartları ortaya koyar; ayrıca hükümlerinin çoğu şimdi geleneksel uluslararası yasa statüsüne sahiptir. 160’dan fazla ülke tarafından imzalanmış ve onaylanmış olan UMSHS, onaylayan tüm ülkeler üzerinde hukuken bağlayıcı etkiye sahiptir. İHEB Madde 21 (1) Herkes, doğrudan veya özgürce seçilmiş temsilciler vasıtasıyla ülkesinin hükümetinde yer alma hakkına sahiptir. […] (3) Halkın takdiri hükümetin yetkisine esas olacaktır; bu, evrensel ve eşit oy hakkıyla ve gizli oylamayla veya eşdeğeri özgür oylama işlemleriyle yapılacak olan periyodik ve hilesiz seçimlerle ifade edilecektir. UMSHS Madde 25 Her yurttaş, herhangi bir ayrımcılık olmadan […] ve kabul edilemez kısıtlamalar olmadan, aşağıdaki hak ve fırsatlara sahip olacaktır (a) kamu işlerinin yürütülmesine doğrudan veya özgürce seçilmiş temsilciler yoluyla müdahil olma (b) evrensel ve eşit oyla ve seçmenlerin iradesinin özgür ifade edilmesini garanti eden gizli oylamayla yapılacak periyodik hilesiz seçimlerde seçme ve seçilme (c) ülkesindeki kamusal hizmetlerden, genel anlamda eşitlik temelinde yararlanma Diğer Temel Özgürlükler ve Siyasi Haklar İHEB ve UMSHS ayrıca, temel özgürlükleri ve seçimlerle ve daha geniş seçim ortamıyla ilgili diğer siyasi hakları da tesis ederler. Bunlar içinde şunlar yer alır: İlgili Uluslararası Sözleşme İHEB UMSHS • düşünce ve ifade özgürlüğü Madde 19 Madde 19 • barışçıl toplantı özgürlüğü Madde 20 Madde 21 • örgütlenme özgürlüğü Madde 20 Madde 22 • hareket özgürlüğü Madde 13 Madde 12 • ayrımcılığa uğramama özgürlüğü Madde 2 Madde 2 ve 3 • etkin hukuki yollara başvurma hakkı Madde 8 Madde 2 Seçimler için Diğer Evrensel Hukuki Belgeler Diğer evrensel insan hakları anlaşmaları, seçim süreçleri ve bunların yapıldıkları daha geniş ortamlar için ilave standartlar getirir. Bunlar içinde aşağıdakiler sayılır: • Her Türlü Irk Ayrımcılığının Tasfiye Edilmesine Dair Uluslararası Sözleşme (1966) • Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (1979) • Engelli Hakları Sözleşmesi (2006) Ulusal Standartlar Ulusal standartlar seçimlerle ilgili ulusal yasalardaki hükümler tarafından ortaya konan standartlardır. Bağımsız seçim gözlemi çalışması, seçim sürecinin ne ölçüde ulusal hukuki çerçevede yürütüldüğünü ve ulusal yasaların ne derece uluslararası seçim standartlarına uygunluğunu da değerlendirirler. Bağımsız Seçim İzleme Platformu Bağımsız Seçim Gözlemciliği Rehberi Untitled-1.indd 7 7 06.05.2015 17:35