77 Bir ülke, ilk Devlet Raporunu sözleşmenin kendisi açısından yürürlüğe girmesinden sonra 2 yıl içinde sunmalıdır. Bir ülke, ilk Devlet Raporunu sunduktan sonra en az 4 yılda bir Devlet Raporu sunmalıdır. Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme Madde 35(4), yönetimlere Devlet Raporlarını hazırlarken engelli örgütleri ile “yakın istişarede bulunma ve bu örgütleri aktif olarak sürece dahil etme” görevlerini hatırlatır. Engelli örgütleri, oluşturulan herhangi bir istişare sürecine katılmanın faydalı olup olmayacağına kendileri karar verebilirler. (b) Gölge Rapor yazmak Engelli örgütleri Devlet Raporuna ilişkin hükümetin başlatacağı istişare sürecine katılsalar da katılmasalar da ilgili devletin yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiğine dair bir “Gölge Rapor” (“Paralel” veya “Alternatif” Rapor olarak da bilinir) sunarak devlet raporlama sürecinde önemli bir rol oynayabilirler. Komite, Gölge Raporlarda yer alan ilave bilgileri kullanarak ilgili devletin ileri sürdüklerini sorgulayabilir ve bunlara itiraz edebilir. Gölge Raporlar, komitenin, bir devletin sözleşme ve diğer anlaşmalar kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini anlamasının bir başka yoludur. Bir engelli örgütü hem Devlet Raporunun hazırlanması için hükümetin başlattığı istişare sürecine katılabilir hem de aynı zamanda komiteye doğrudan bir gölge rapor sunabilir. Engelli Hakları Komitesi bugüne kadar engelli örgütleri ve diğer sivil toplum örgütleri tarafından sunulan gölge raporlara ilişkin resmi bir kılavuz yayınlamamıştır. Dolayısıyla, bu raporların içeriğine ve formatına ilişkin bir kısıtlama söz konusu değildir. Engelli Hakları Komitesinin web sayfası şu adrestedir: http://www.ohchr.org/en/hrbodies/crpd/pages/crpdindex.aspx. Bu web sayfasına BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ev sahipliği yapmaktadır. Sayfa, sözleşmeye ve isteğe bağlı protokole taraf devletler, komitenin mevcut üyeleri ve çalışmaları, komiteye sunulan raporlar ve diğer ilgili yayınlar, öyküler ve etkinlikler hakkında bilgi içerir. Engelli Hakları Komitesi, Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme hakkında devlet raporlarına ilişkin kılavuzlar yayınlamıştır. Bu kılavuzlara şu bağlantıdan ulaşılabilir. http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/CRPD/CRPD-C-2-3.pdf Gölge rapor yazarken düşünülmesi gereken diğer önemli hususlar: • Tarz: Gölge raporlar tarafsız, nesnel bir tarzda yazılmalıdır. Bu raporlarda sorunlara açıkça işaret edilmeli ve çözüm önerilmelidir. • Zamanlama: Gölge raporlar, bir ülkenin Devlet Raporunu sunmasından sonra mümkün olan en kısa süre içinde sunulmalıdır, ancak bu mümkün olmadığında bir raporun hazır olduğunda sunulması faydalıdır. • Dil: Gölge raporlar Birleşmiş Milletlerin resmi dillerinden birinde sunulmalıdır (İn• gilizce, Fransızca, İspanyolca [Kastilya İspanyolcası], Arapça, Rusça veya Çince [Mandarin]). Diğer Engelli Örgütleriyle (STÖlerle) Çalışmak: Her ülke için sunulabilecek gölge raporların sayısına dair bir sınırlama yoktur. Ancak birden fazla örgüt tarafından derlenen bir raporun ağırlığı daha fazla olabilir. Komite, daha az sayıda raporla ilgilenmeyi de daha kolay bulabilir. Gölge raporun ana hatları, örneğin aşağıdaki şekilde olabilir: