115 EK - E DAHA FAZLA BİLGİ ALMAK İÇİN NASIL YOKLAMA YAPABİLİRSİNİZ? Yoklamak aşağıdaki durumlarda takip soruları sormak anlamına gelir: • Verilen cevap tam anlaşılmadığında, • cevaplar muğlak, belirsiz, kafa karıştırıcı ise veya net değilse, • daha spesifik veya derin bilgiye ihtiyaç duyulduğunda. Görüşme Kılavuzu gibi izleme araçları kullanırken, yoklama yapmak veya daha fazla bilgi için derinlemesine soru sormak önceden planlanamaz. Görüşme yapılan kişinin hangi sorunları gündeme getireceğini bilemeyeceğiniz için izlemcilerin daha fazla bilgi almak için ne tip sorular soracağını veya nasıl yoklayacağını kestiremeyebilirsiniz. Ancak, olası durumlarda derinlemesine soru sorulması gerektiğinin farkında olmak ve bunu yapmanın genel yollarını anlamak yararlı olacaktır. Konuyu yoklamak ve derinlemesine anlamak için sorulabilecek bazı soru örneklerini aşağıda görebilirsiniz: • …… ile ilgili biraz daha fazla bilgi verebilir misiniz? • Tam anladığımdan emin olmak istiyorum. Sizde bu etkiyi yaratan tam olarak neydi? • …… ile neyi kastettiğinizi tam anlamadım. Örnek verebilir misiniz? • …… ’den bahsettiniz. Bununla ilgili hatırladığınız en önemli şey nedir? • …… dediniz sanırım. Doğru mu anladım? • Bu size kendinizi nasıl hissettiriyor? Böyle hissetmenize neden olan şey nedir? • Bana …… ’den bahsettiniz. Biraz da ……’den bahsedebilir misiniz? • Biraz önce söylediğiniz bir şeye geri dönebilir miyiz? • …… dediniz. Sizde bu izlenimi bırakan şey neydi? • Ne açıdan böyle düşünüyorsunuz? ‘Ne’ ve ‘nasıl’ ile başlayan sorular iyi yoklama sorularıdır, çünkü daha fazla ayrıntıya ulaşmanızı sağlar. ÖNEMLİ İPUCU: ‘Neden’ ile başlayan sorulardan kaçının. Görüşme yapılan kişinin savunmaya geçmesine neden olur. ‘Neden’ diye sormak yerine, ‘ne’ ile başlayan sorular sorun. Görüşme Kılavuzundaki sorular ‘evet’ ve ‘hayır’ cevaplarından kaçınmak üzere tasarlanmıştır. Fakat daha derinlemesine sorular sormak ve daha fazla ayrıntı almak önemlidir. Yoklama soruları özellikle görüşmenin başında çok önemlidir. Bu sayede görüşme yapılan kişi başından geçen olayın tamamını öğrenmek istediğiniz, özetin yeterli olmadığı izlenimini edinir. Görüşmenin tonunu belirler. Görüşme yapılan kişi sorulan açık uçlu sorulara verilen her kısa cevaptan sonra bir dizi doğrudan soru geleceğini fark ettiğinde izlemcilerin yoklama soruları sormasına gerek kalmadan kendiliğinden ayrıntı vermeye başlayabilir. ÖNEMLİ İPUCU: Nihai izleme raporunun kalitesi büyük ölçüde kişisel görüşmelerle toplanan verilerin kalitesine ve zenginliğine bağlıdır. Sorulara daha net cevaplar alabilmek için yoklama soruları sormak ve belli bir cevabı netleştirmek izlemcilerin geliştirmesi gereken çok önemli bir tekniktir.